18 mar Rozwód w urzędzie stanu cywilnego 2026/2027 – co musisz wiedzieć, zanim złożysz oświadczenie
13 marca 2026 roku Sejm uchwalił nowelizację Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która wprowadza do polskiego prawa instytucję rozwodu pozasądowego. Oznacza to, że od 1 stycznia 2027 r. część małżeństw będzie mogła rozwiązać związek nie w sądzie okręgowym, lecz przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. To największa zmiana w polskim prawie rodzinnym od kilkudziesięciu lat. Jako radca prawny prowadzący sprawy rozwodowe we Wrocławiu przyglądam się tej regulacji z perspektywy praktyki, a nie nagłówków prasowych. Bo między entuzjastycznym „rozwód w 15 minut” a rzeczywistością jest kilka istotnych zastrzeżeń, o których warto wiedzieć zanim podejmie się decyzję.
Każdego roku do polskich sądów trafia 80 000+ pozwów rozwodowych. Około 30–40% z nich dotyczy małżeństw bezdzietnych, które są w pełni zgodne co do rozstania. Te sprawy trwają na rozprawie 10–15 minut, ale na termin tej rozprawy czeka się we Wrocławiu nawet pół roku.
Rozwód w urzędzie stanu cywilnego – o co właściwie chodzi?
Dotychczas jedyną drogą do zakończenia małżeństwa w Polsce był rozwód sądowy przed sądem okręgowym. Nawet jeśli oboje małżonkowie byli zgodni, nie mieli dzieci i nie chcieli orzekania o winie, musieli przejść przez pełną procedurę sądową: pozew, odpowiedź na pozew, rozprawa, wyrok. We Wrocławiu (Sąd Okręgowy, X Wydział Cywilny) oznaczało to przeciętnie kilka miesięcy oczekiwania na sam termin rozprawy.
Nowa ustawa otwiera alternatywną ścieżkę: rozwód administracyjny przed kierownikiem USC. Nie zastępuje ona drogi sądowej, lecz stanowi jej uzupełnienie. Każdy małżonek nadal będzie mógł wybrać sąd, nawet jeśli spełnia warunki rozwodu w urzędzie.
Kto może skorzystać z rozwodu w USC? Warunki ustawowe:
Małżeństwo trwa co najmniej rok. Małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci (pełnoletnie dzieci nie stanowią przeszkody). Żona nie jest w ciąży. Oboje małżonkowie zgodnie chcą rozwiązać małżeństwo bez orzekania o winie. Między nimi nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Nie toczy się między nimi sprawa o rozwód, separację ani unieważnienie małżeństwa. Oboje są obywatelami polskimi albo, w przypadku różnych obywatelstw, mają miejsce zamieszkania w Polsce.
Jeśli którykolwiek z powyższych warunków nie jest spełniony, kierownik USC odmówi wszczęcia procedury i wskaże drogę sądową. Osoby planujące rozwód we Wrocławiu powinny więc jeszcze przed wizytą w urzędzie zweryfikować, czy ich sytuacja faktycznie kwalifikuje się do trybu pozasądowego.
Procedura krok po kroku
Ustawa wprowadza procedurę dwuetapową z obowiązkową przerwą.
Złożenie pisemnych zapewnień (Etap I)
Oboje małżonkowie osobiście stawiają się w wybranym USC i składają pisemne zapewnienia, że spełniają ustawowe przesłanki rozwodu. Kierownik weryfikuje dokumenty (dowody, akt małżeństwa, rejestr PESEL). Poucza o skutkach rozwodu i informuje o formach wsparcia w kryzysie małżeńskim. Stawiennictwo przez pełnomocnika nie jest dopuszczalne. Opłata: 300 zł.
Miesiąc na namysł (tempus deliberandi)
Od złożenia zapewnień musi upłynąć co najmniej miesiąc. W tym czasie nie dzieją się żadne czynności urzędowe. To ustawowy okres refleksji, w którym każdy z małżonków może się wycofać. Zapewnienia zachowują ważność 6 miesięcy. Jeśli procedura nie zostanie zakończona w tym terminie, trzeba ją rozpocząć od nowa.
Złożenie oświadczeń o rozwiązaniu małżeństwa (Etap II)
Po upływie miesiąca, ale przed upływem 6 miesięcy, małżonkowie ponownie stawiają się osobiście w USC. Składają zgodne oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa. Kierownik sporządza protokół i dołącza do aktu małżeństwa wzmiankę o jego rozwiązaniu. Od tego momentu małżeństwo jest rozwiązane. Opłata: 300 zł + 20 zł opłata skarbowa za zaświadczenie.
Ile kosztuje rozwód w 2026/2027 roku – porównanie
Koszty rozwodu w USC i w sądzie wyglądają z pozoru podobnie, ale diabeł tkwi w szczegółach. Poniższe zestawienie obejmuje wyłącznie opłaty urzędowe i sądowe, bez kosztów obsługi prawnej.
Zwróć uwagę na paradoks: rozwód w USC (620 zł) jest droższy niż zgodny rozwód sądowy bez orzekania o winie (netto 300 zł po zwrocie). Oszczędność pojawia się jednak na czasie i, w wielu przypadkach, na kosztach pełnomocnika.
Czego rozwód w USC NIE załatwi?
To prawdopodobnie najważniejsza część tego artykułu. Media koncentrują się na prostocie nowej procedury, ale rzadko mówią o tym, czego kierownik USC nie zrobi.
Kierownik USC nie rozstrzygnie:
Winy rozkładu pożycia – co ma daleko idące konsekwencje dla alimentów między byłymi małżonkami. Alimentów na małżonka – jeśli jedno z małżonków pozostaje w niedostatku lub jego sytuacja materialna istotnie się pogorszy, kwestię alimentów trzeba uregulować osobno. Podziału majątku wspólnego – nieruchomości, oszczędności, samochody, firmy. Te kwestie wymagają odrębnego postępowania (notarialnego lub sądowego). Korzystania ze wspólnego mieszkania – sąd może orzec o sposobie korzystania z lokalu, USC tego nie zrobi.
W praktyce oznacza to, że rozwód w urzędzie rozwiązuje małżeństwo, ale nie rozwiązuje problemów. Jeśli istnieje wspólny majątek do podziału, roszczenia alimentacyjne lub sporna kwestia zamieszkania, te sprawy i tak trafią do sądu lub do notariusza. Tyle że bez ramowej ochrony, którą daje wyrok sądu rozwodowego.
Dla osób rozważających rozwód we Wrocławiu jest to kluczowa kwestia do przeanalizowania przed podjęciem decyzji o wyborze ścieżki. Szybkość procedury nie powinna przesłaniać zabezpieczenia własnych interesów majątkowych.
USC czy sąd? Kiedy warto wybrać którą drogę
✓ USC może wystarczyć, gdy:
Nie macie wspólnych małoletnich dzieci. Jesteście zgodni co do rozstania. Nie ma spornego majątku do podziału (lub uregulujecie to osobno). Żadne z Was nie chce dochodzić alimentów od drugiego. Zależy Wam na szybkim formalnym zakończeniu związku.
⚠ Lepiej wybrać sąd, gdy:
Macie wspólne małoletnie dzieci. Chcecie orzeczenia o winie (ma znaczenie dla alimentów). Istnieje znaczny majątek wspólny wymagający kompleksowego uregulowania. Jedno z małżonków jest w słabszej pozycji negocjacyjnej. Potrzebujecie rozstrzygnięcia o alimentach, władzy rodzicielskiej lub kontaktach z dziećmi.
Granica między tymi scenariuszami nie zawsze jest oczywista. Często zdarza się, że małżonkowie uważają swoją sytuację za „prostą i bezkonfliktową”, a po bliższej analizie okazuje się, że rezygnacja z orzeczenia o winie lub pominięcie kwestii majątkowych może mieć poważne konsekwencje finansowe. To jest właśnie moment, w którym konsultacja z prawnikiem specjalizującym się w rozwodach może uchronić przed kosztownym błędem.
Kiedy przepisy wchodzą w życie?
Sejm uchwalił ustawę 13 marca 2026 r. (242 głosy za, 187 przeciw). W toku prac legislacyjnych zmieniono vacatio legis: zamiast 12 miesięcy od ogłoszenia, ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Przed nami jeszcze Senat i podpis Prezydenta.
Stan legislacyjny na 18.03.2026 r.:
Ustawa uchwalona przez Sejm (13.03.2026). Oczekuje na rozpatrzenie przez Senat, następnie na podpis Prezydenta. Planowana data wejścia w życie: 1 stycznia 2027 r. Do tego czasu jedyną ścieżką do zakończenia małżeństwa pozostaje rozwód sądowy.
Jeśli więc rozważasz rozwód we Wrocławiu w 2026 roku, to na dzień dzisiejszy Twoją jedyną opcją jest pozew do Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Nie warto czekać na nowe przepisy, jeśli sytuacja osobista wymaga szybkiego działania. Termin wejścia w życie ustawy może się jeszcze zmienić na etapie senackim.
Rozwód w urzędzie a rozwód notarialny – co dalej?
Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało, że pracuje również nad rozwodem notarialnym, który miałby być dostępny nawet dla małżeństw posiadających małoletnie dzieci, pod warunkiem zawarcia notarialnego porozumienia rodzicielskiego. To jednak osobny projekt, na znacznie wcześniejszym etapie legislacyjnym. Obecna ustawa dotyczy wyłącznie USC i wyłącznie par bezdzietnych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy mogę wziąć rozwód w USC, jeśli moje dzieci są pełnoletnie?
Tak. Ustawa mówi o braku wspólnych małoletnich dzieci. Jeśli Wasze dzieci ukończyły 18 lat, ten warunek jest spełniony.
Czy mogę złożyć oświadczenie w dowolnym USC w Polsce?
Tak. Nowe przepisy przewidują zasadę odmiejscowienia. Możesz wybrać dowolny urząd stanu cywilnego, niezależnie od miejsca zamieszkania czy zawarcia małżeństwa.
Co jeśli zmienię zdanie w trakcie „miesiąca na namysł”?
Wystarczy nie stawić się na drugi termin. Jeśli którykolwiek z małżonków nie stawi się na etapie II, procedura nie zostanie zakończona. Zapewnienia tracą ważność po 6 miesiącach.
Czy po rozwodzie w USC mogę żądać alimentów od byłego małżonka?
Formalnie tak, ale w odrębnym postępowaniu sądowym. Należy jednak pamiętać, że rozwód pozasądowy jest z definicji bez orzekania o winie, co ogranicza zakres obowiązku alimentacyjnego. Konsekwencje tej decyzji warto przeanalizować z prawnikiem przed złożeniem zapewnień w USC.
Czy potrzebuję prawnika do rozwodu w urzędzie?
Procedura w USC nie wymaga pełnomocnika. Pytanie jednak brzmi, czy powinno się z niej korzystać bez wcześniejszej analizy prawnej. Kierownik USC nie oceni, czy rezygnacja z orzeczenia o winie lub brak uregulowania kwestii majątkowych nie zaszkodzi Ci w przyszłości. To jest rola prawnika.
Czy cudzoziemiec może skorzystać z rozwodu w USC?
Tak, pod warunkiem że małżonkowie nie posiadają wspólnego obywatelstwa obcego państwa i mają miejsce zamieszkania w Polsce. Para, w której oboje są obywatelami polskimi, korzysta z procedury na zasadach ogólnych.
Planujesz rozwód we Wrocławiu?
Zanim zdecydujesz, czy wybrać USC, czy sąd, upewnij się, że znasz wszystkie konsekwencje swojej decyzji. Ocenię Twoją sytuację i pomogę wybrać ścieżkę, która najlepiej zabezpieczy Twoje interesy.
Kancelaria Radcy Prawnego Bartosz Stasik, ul. Horbaczewskiego 4/6, Wrocław
Konsultacje stacjonarne i online, pon.–pt. 9:00–19:00
Autor: Bartosz Stasik, radca prawny (WR-3749, OIRP Wrocław). Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień 18.03.2026 r. Ustawa o rozwodach pozasądowych wymaga jeszcze rozpatrzenia przez Senat i podpisu Prezydenta. Ostateczna treść przepisów może ulec zmianie.
No Comments