Błąd medyczny. Odszkodowanie i zadośćuczynienie dla pacjenta

Konsultacja z przejrzeniem dokumentacji medycznej kosztuje 250 zł i nie ma limitu czasu. Dalsze koszty zależą od drogi. Wniosek do Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych to opłata 348 zł i to jedyny koszt tego postępowania. Pozew do sądu to opłata zależna od wartości przedmiotu sporu: do 20 000 zł opłaty stałe z art. 13 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, powyżej 20 000 zł 5 procent tej wartości, nie więcej niż 100 000 zł, przy trudnej sytuacji majątkowej można wnosić o zwolnienie od kosztów. Honorarium za prowadzenie sprawy wyceniam z góry po przejrzeniu dokumentacji.

Powikłanie to znane ryzyko prawidłowo wykonanego leczenia, o którym pacjent powinien być uprzedzony. Błąd medyczny to postępowanie niezgodne z aktualną wiedzą medyczną: zła diagnoza, źle wykonany zabieg, zaniechanie badań, złe leki albo zła organizacja pracy placówki. Granicę wyznacza wzorzec należytej staranności, a w praktyce rozstrzygają ją opinie biegłych. Ważny wyjątek: jeśli nie zostałeś rzetelnie poinformowany o ryzyku i nie wyraziłeś świadomej zgody, placówka może odpowiadać nawet za powikłanie przy technicznie poprawnym zabiegu.

Tak, dla zdarzeń w szpitalach działa Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych przy Rzeczniku Praw Pacjenta. Dotyczy zdarzeń przy świadczeniach finansowanych ze środków publicznych, które nastąpiły od 6 września 2023 r. albo wcześniej, jeśli o szkodzie dowiedziałeś się po tej dacie. Wniosek składa się w ciągu roku od dowiedzenia się o szkodzie, nie później niż 3 lata od zdarzenia. Opłata wynosi 348 zł. Świadczenie dla pacjenta sięga 230 821 zł, a po śmierci pacjenta świadczenie do 115 411 zł przysługuje krewnym pierwszego stopnia, małżonkowi niepozostającemu w separacji, osobie w stosunku przysposobienia i osobie pozostającej z pacjentem we wspólnym pożyciu (art. 67r ust. 2 ustawy o prawach pacjenta). Uwaga: przyjęcie świadczenia zamyka spór z placówką za to zdarzenie, więc decyzję o drodze warto podjąć po policzeniu obu wariantów.

W sądzie nie ma ustawowego górnego limitu. Roszczenia obejmują zwrot wszystkich kosztów wywołanych szkodą, w tym leczenia i rehabilitacji (art. 444 § 1 KC), rentę przy utracie zdolności do pracy albo zwiększonych potrzebach (art. 444 § 2 KC) oraz zadośćuczynienie za krzywdę (art. 445 KC). Wysokość zależy od rozmiaru uszczerbku, długości leczenia, wieku i skutków na przyszłość. Płaci ubezpieczyciel OC i placówka. Za lekarza na etacie odpowiada wobec Ciebie wyłącznie pracodawca (art. 120 § 1 Kodeksu pracy), ale lekarz na kontrakcie prowadzący praktykę w szpitalu odpowiada solidarnie z placówką, całym majątkiem (art. 33 ustawy o działalności leczniczej). Polisa nie zawsze pokrywa całość roszczenia.

Placówka ma obowiązek udostępnić dokumentację medyczną pacjentowi lub osobie upoważnionej bez zbędnej zwłoki i nie może pytać, po co ci ona. Pierwsza kopia jest bezpłatna. Wystarczy prosty wniosek, najlepiej pisemny dla celów dowodowych. Odmowa albo przewlekanie to naruszenie praw pacjenta, które zgłaszasz Rzecznikowi Praw Pacjenta. Samo naruszenie prawa dostępu do dokumentacji nie daje zadośćuczynienia z art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta (art. 4 ust. 3 pkt 3), ale to dokumentacją wykazuje się błąd i szkodę, więc odmowę od razu udokumentuj.

Roszczenia o naprawienie szkody na osobie przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a nie od dnia zabiegu (art. 442¹ § 3 KC). Późno wykryty błąd otwiera więc termin dopiero z chwilą wykrycia. Roszczenia małoletniego nie mogą przedawnić się wcześniej niż 2 lata po osiągnięciu przez niego pełnoletności (art. 442¹ § 4 KC). Osobne, krótsze terminy ma Fundusz Kompensacyjny: rok od dowiedzenia się o szkodzie i maksymalnie 3 lata od zdarzenia.

Rodzinie przysługują roszczenia z art. 446 KC: zwrot kosztów leczenia i pogrzebu, renta dla osób, które zmarły utrzymywał, stosowne odszkodowanie przy znacznym pogorszeniu sytuacji życiowej oraz zadośćuczynienie za krzywdę dla najbliższych. Alternatywnie do Funduszu Kompensacyjnego o świadczenie do 115 411 zł bez procesu mogą wystąpić tylko: krewny pierwszego stopnia (dziecko, rodzic), małżonek niepozostający w separacji, osoba w stosunku przysposobienia i osoba pozostająca ze zmarłym we wspólnym pożyciu (art. 67r ust. 2 ustawy o prawach pacjenta). Rodzeństwu i wnukom zostaje droga cywilna. Wybór drogi zależy od siły dowodów i sytuacji rodziny, oba warianty liczymy na konsultacji.

Zabieg poza zakresem zgody to naruszenie prawa pacjenta do wyrażenia świadomej zgody, nawet jeżeli technicznie wykonano go poprawnie. Zgoda blankietowa, czyli podpis na ogólnym formularzu bez rzetelnej informacji o ryzyku i alternatywach, często nie spełnia wymogów ustawy o prawach pacjenta. Za zawinione naruszenie praw pacjenta sąd może przyznać zadośćuczynienie na podstawie art. 448 KC w związku z art. 4 ust. 1 tej ustawy, niezależnie od roszczeń za sam uszczerbek na zdrowiu.