Poradniki procesowe · nr 16 · Wrocław, wrzesień 2026
Stwierdzenie nabycia spadku i co dalej
Sąd wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo notariusz sporządził akt poświadczenia dziedziczenia. Wiadomo już, kto dziedziczy i w jakich udziałach. Nie wiadomo jeszcze, co z mieszkaniem, kontem i długami. Niżej: siedem kroków w kolejności, z terminami i kosztami, oraz pułapki, przez które spadkobiercy tracą pieniądze albo prawa.
Co właściwie masz w ręku
Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku mówi trzy rzeczy: kto jest spadkobiercą, w jakim udziale i jak przyjął spadek (art. 677 § 1¹ KPC). Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza ma skutki prawomocnego postanowienia (art. 95j § 1 Prawa o notariacie).
| Sprawa | Postanowienie albo akt poświadczenia | Przepis |
|---|---|---|
| Kto dziedziczy i w jakim ułamku | tak, domniemywa się, że wskazane osoby są spadkobiercami | art. 1025 § 2 KC |
| Dowód wobec banku, urzędu, sądu wieczystoksięgowego | tak, to jedyny taki dowód wobec osób trzecich | art. 1027 KC |
| Sposób przyjęcia spadku, ważny przy długach | tak, jest w treści postanowienia | art. 677 § 1¹ pkt 4 KPC |
| Kto dostaje mieszkanie, samochód, pieniądze | nie, do działu spadku wszyscy są współwłaścicielami w ułamkach | art. 1035 KC |
| Kto płaci długi | nie wprost, do działu spadkobiercy odpowiadają solidarnie | art. 1034 § 1 KC |
Postanowienia i akty poświadczenia dziedziczenia trafiają do Rejestru Spadkowego prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną (art. 95ha i 95i Prawa o notariacie). Jeśli dokument dotyczący tego samego spadku jest już w rejestrze, notariusz nie zarejestruje kolejnego aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 95h § 4 Prawa o notariacie).
Siedem kroków po postanowieniu
Kroki są ułożone w kolejności, w jakiej zwykle trzeba je zrobić. Dwa pierwsze mają twarde terminy.
- Poczekaj na prawomocnośćApelację wnosi się w dwa tygodnie od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem (art. 518 i 369 § 1 KPC). Bank, urząd i sąd wieczystoksięgowy będą chciały odpisu z adnotacją o prawomocności.
- Zgłoś nabycie do urzędu skarbowegoNajbliższa rodzina jest zwolniona z podatku, jeśli zgłosi nabycie na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Grupy, wyjątki i przywrócenie terminu opisuję na stronie o podatku od spadku, a wyliczenia zostaw księgowemu.
- Ujawnij się w księdze wieczystejOd wniosku o wpis własności na podstawie dziedziczenia pobiera się 150 zł, bez względu na liczbę udziałów (art. 42 ust. 3 u.k.s.c.). Przy akcie poświadczenia dziedziczenia możesz zażądać, żeby wniosek złożył od razu notariusz (art. 95ga i 95j § 2 Prawa o notariacie).
- Załatw banki i umowy zmarłegoPostanowieniem wykazujesz prawa spadkobiercy wobec banku (art. 1027 KC). Środki objęte rozporządzeniem na wypadek śmierci przechodzą na wskazaną osobę poza spadkiem (art. 922 § 2 KC).
- Sprawdź sposób przyjęcia spadku i długiJeśli spadek przyjęto z dobrodziejstwem inwentarza, odpowiadasz za długi tylko do wartości spadku (art. 1031 § 2 KC). Jeśli wierzyciel miał wyrok albo nakaz zapłaty przeciwko zmarłemu, na podstawie postanowienia uzyska klauzulę wykonalności przeciwko Tobie (art. 788 KPC), a ograniczenie odpowiedzialności musi być w niej zastrzeżone (art. 792 KPC).
- Przeprowadź dział spadkuDo działu wszystko należy do wszystkich w ułamkach (art. 1035 KC). Umowa u notariusza albo wniosek do sądu. Szczegóły w poradniku jak przeprowadzić dział spadku, a gdy rodzeństwo blokuje mieszkanie, w poradniku o mieszkaniu po rodzicach.
- Pilnuj terminu na zachowekJeśli testament pominął dziecko, małżonka albo rodzica, roszczenie o zachowek przedawnia się po pięciu latach od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 KC). Kwotę policzysz w kalkulatorze zachowku.
Najczęstszy błąd
Spadkobiercy uznają, że postanowienie zamyka sprawę, i latami nie robią działu. Tymczasem do działu każdy może korzystać z całego mieszkania, a za długi spadkowe odpowiadają solidarnie. Im dłużej trwa ta wspólność, tym trudniej się rozliczyć.
Postanowienie o nabyciu spadku mówi, kto dziedziczy. Nie mówi, kto dostaje mieszkanie. To dopiero początek.
r.pr. Bartosz Stasik
Postanowienie się nie zgadza
Wykazać, że ktoś wskazany w postanowieniu nie jest spadkobiercą albo ma inny udział, można tylko w postępowaniu o uchylenie albo zmianę stwierdzenia nabycia spadku (art. 679 § 1 KPC).
| Sytuacja | Co można zrobić | Przepis |
|---|---|---|
| Znalazł się testament, o którym nikt nie wiedział | wniosek o zmianę postanowienia, uczestnik pierwszej sprawy w ciągu roku od możliwości powołania tej podstawy | art. 679 § 1 KPC |
| Nie byłeś uczestnikiem sprawy, a jesteś spadkobiercą | wniosek o zmianę może złożyć każdy zainteresowany | art. 679 § 2 KPC |
| Testament sporządzono w stanie wyłączającym świadome działanie, pod wpływem błędu albo groźby | powołanie się na nieważność najpóźniej 3 lata od dowiedzenia się o przyczynie i 10 lat od śmierci | art. 945 KC |
| Spadkobierca dopuścił się ciężkiego przestępstwa wobec zmarłego albo ukrył testament | wniosek o uznanie za niegodnego w ciągu roku od dowiedzenia się, nie później niż 3 lata od śmierci | art. 928 i 929 KC |
Terminy z tej tabeli są krótkie i biegną niezależnie od tego, czy ktoś zamierza się dogadać. Jeśli masz wątpliwości co do testamentu, sprawdź je przed działem spadku, a nie po nim.
Ile kosztują dalsze kroki
| Krok | Koszt | Podstawa |
|---|---|---|
| Wpis własności w księdze wieczystej po dziedziczeniu | 150 zł opłaty, jedna bez względu na liczbę udziałów | art. 42 ust. 3 u.k.s.c. |
| Dział spadku w sądzie | 500 zł, przy zgodnym projekcie 300 zł | art. 51 ust. 1 u.k.s.c. |
| Dział spadku u notariusza | taksa od wartości dzielonego majątku, na przykład przy 600 000 zł najwyżej 3 170 zł netto | § 2 ust. 3 pkt 2 i § 3 rozporządzenia o taksie notarialnej |
| Akt poświadczenia dziedziczenia, gdy nie było jeszcze sprawy | protokół dziedziczenia najwyżej 100 zł netto i akt najwyżej 50 zł netto | § 10a rozporządzenia o taksie notarialnej |
Do tego dochodzą wypisy u notariusza i opłaty za odpisy z sądu. Podatki i koszty sprzedaży mieszkania wylicza księgowy albo doradca podatkowy.
Pułapki po postanowieniu
- Sprzedaż udziału w mieszkaniu bez zgody rodzeństwaPrzed działem rozporządzenie udziałem w konkretnej rzeczy bez zgody pozostałych jest bezskuteczne o tyle, o ile narusza ich prawa przy dziale (art. 1036 KC).
- Klauzula wykonalności bez zastrzeżeniaNa ograniczenie odpowiedzialności do wartości spadku powołasz się w egzekucji tylko wtedy, gdy zastrzeżono je w tytule wykonawczym (art. 837 KPC). Sprawdź to, gdy tylko dostaniesz postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności (art. 792 KPC).
- Czekanie z zachowkiem na działTermin na zachowek biegnie od ogłoszenia testamentu, nie od działu (art. 1007 § 1 KC).
- Brak wpisu w księdze wieczystejBez ujawnienia spadkobierców trudno sprzedać albo obciążyć nieruchomość. O obowiązku ujawnienia prawa w księdze wieczystej (art. 35 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) poucza notariusz przy akcie poświadczenia dziedziczenia (art. 95j § 2 Prawa o notariacie).
Jedna rozmowa po otrzymaniu postanowienia zwykle wystarczy, żeby ułożyć te kroki w kalendarz z terminami dla całej rodziny.
Pytania
Masz postanowienie o spadku i nie wiesz, od czego zacząć?
Plan po stwierdzeniu nabycia spadku: dział, mieszkanie, długi, zachowek
Nie płacisz za godzinę. Płacisz za spotkanie, na które przychodzę po lekturze Twoich dokumentów. Konsultacja 350 zł: przeczytam postanowienie albo akt poświadczenia dziedziczenia, testament i księgi wieczyste, ułożę kolejne kroki z terminami i powiem, czy dział zrobić u notariusza, czy w sądzie. Jeśli trzeba, poprowadzę dział spadku albo sprawę o zachowek za kwotę podaną z góry. Opisz sytuację w dwóch zdaniach albo zadzwoń: 605 416 025.
Konsultacja 350 zł, bez limitu czasu, także online w całej Polsce. Wolisz Calendly? Umów termin. Tajemnica zawodowa obowiązuje od pierwszej wiadomości.
O autorze
r.pr. Bartosz Stasik, radca prawny (OIRP Wrocław, nr wpisu WR-3749). Prowadzi sprawy spadkowe, od stwierdzenia nabycia spadku przez dział spadku po sprawy o zachowek, przed sądami we Wrocławiu i w całej Polsce. Autor serii poradników procesowych kancelarii, cytowany w mediach w sprawach kredytowych. Ostatnia weryfikacja merytoryczna tego poradnika: 23 września 2026 r. Więcej o kancelarii →
Podstawy prawne i źródła
| Źródło | Czego dotyczy | Tekst |
|---|---|---|
| Przepisy | ||
| Kodeks cywilny, art. 199, 922, 928, 929, 945, 1007, 1025, 1027, 1031, 1034, 1035 i 1036 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795) | skutki stwierdzenia nabycia spadku, współwłasność do działu, długi, niegodność, nieważność testamentu, zachowek | tekst w ISAP → |
| Kodeks postępowania cywilnego, art. 369, 518, 677, 679, 788 i 792 (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468) | treść postanowienia, apelacja, zmiana stwierdzenia nabycia spadku, klauzula przeciwko spadkobiercy | tekst w ISAP → |
| Prawo o notariacie, art. 95ga, 95h, 95ha, 95i i 95j (t.j. Dz.U. 2026 poz. 614) | Rejestr Spadkowy, skutki aktu poświadczenia dziedziczenia, wniosek notariusza o wpis w księdze wieczystej | tekst w ISAP → |
| Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 42 ust. 3 i 51 ust. 1 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228) | opłata od wpisu po dziedziczeniu i od działu spadku | tekst w ISAP → |
| Rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, § 2, § 3 i § 10a (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566) | taksa za dział spadku i poświadczenie dziedziczenia | tekst w ISAP → |