Stwierdzenie nabycia spadku i co dalej

Co właściwie masz w ręku

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku mówi trzy rzeczy: kto jest spadkobiercą, w jakim udziale i jak przyjął spadek (art. 677 § 1¹ KPC). Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza ma skutki prawomocnego postanowienia (art. 95j § 1 Prawa o notariacie).

To jedyny dowód praw spadkobiercy wobec banku, urzędu i sądu wieczystoksięgowego (art. 1027 KC). Nie mówi jednak, kto dostaje mieszkanie, samochód czy pieniądze, ani kto płaci długi. Do działu wszystko należy do wszystkich w ułamkach (art. 1035 KC), a za długi spadkowe spadkobiercy odpowiadają solidarnie (art. 1034 § 1 KC).

Siedem spraw po postanowieniu

Po postanowieniu zostaje siedem spraw, każda z własnym terminem albo haczykiem. Dwie pierwsze mają twarde terminy.

1. PrawomocnośćNa apelację jest krótki termin (art. 518 i 369 § 1 KPC), a bank, urząd i sąd wieczystoksięgowy będą chciały odpisu z adnotacją o prawomocności.
2. Sześć miesięcy na zgłoszenie do urzędu skarbowegoNajbliższa rodzina jest zwolniona z podatku, jeśli zgłosi nabycie na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Od kiedy liczyć ten termin i co, gdy minął, zależy od sytuacji. Więcej na stronie o podatku od spadku.
3. Księga wieczystaWpis spadkobierców kosztuje jedną opłatę 150 zł, bez względu na liczbę udziałów (art. 42 ust. 3 u.k.s.c.). Drożej kosztuje zwłoka.
4. Konta zmarłegoCzęść pieniędzy może w ogóle nie należeć do spadku, bo środki objęte rozporządzeniem na wypadek śmierci przechodzą na wskazaną osobę poza spadkiem (art. 922 § 2 KC).
5. Długi i klauzula wykonalnościWierzyciel z wyrokiem albo nakazem zapłaty przeciwko zmarłemu uzyska na podstawie postanowienia klauzulę wykonalności przeciwko Tobie (art. 788 KPC). Do jakiej kwoty odpowiadasz, zależy od sposobu przyjęcia spadku i od tego, co znajdzie się w klauzuli.
6. Dział spadkuSposób działu zależy od tego, co jest w spadku i czy rodzina się zgadza. Więcej w poradnikach jak przeprowadzić dział spadku i o mieszkaniu po rodzicach.
7. Termin na zachowekJeśli testament pominął dziecko, małżonka albo rodzica, roszczenie o zachowek wobec spadkobierców przedawnia się po pięciu latach od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 KC). Kwotę orientacyjnie pokaże kalkulator zachowku.

Postanowienie się nie zgadza

Wykazać, że ktoś wskazany w postanowieniu nie jest spadkobiercą albo ma inny udział, można tylko w postępowaniu o uchylenie albo zmianę stwierdzenia nabycia spadku (art. 679 § 1 KPC).

1. Czy byłeś uczestnikiem pierwszej sprawyUczestnik ma dużo mniej możliwości niż ktoś, kogo w tej sprawie nie było, i krótki termin (art. 679 § 1 KPC).
2. Co jest podstawąNowy testament, nieważność testamentu (art. 945 KC) i niegodność spadkobiercy (art. 928 KC) to różne podstawy, każda z własnymi przesłankami i terminami.

Terminy są krótkie i biegną niezależnie od tego, czy ktoś zamierza się dogadać. O tym, czy w Twojej sprawie jeszcze biegną, decydują daty, których nie widać w samym postanowieniu.

Ile kosztują dalsze kroki

Opłaty sądowe są stałe i niewysokie: dział spadku w sądzie kosztuje 500 zł, a przy zgodnym projekcie 300 zł (art. 51 ust. 1 u.k.s.c.). U notariusza taksa rośnie z wartością dzielonego majątku.

Drogo kosztuje dopiero spór w rodzinie i błąd w kolejności spraw. Podatki i koszty sprzedaży mieszkania wylicza księgowy albo doradca podatkowy.

Pułapki po postanowieniu

1. Sprzedaż udziału w mieszkaniu bez zgody rodzeństwaPrzed działem rozporządzenie udziałem w konkretnej rzeczy bez zgody pozostałych jest bezskuteczne o tyle, o ile narusza ich prawa przy dziale (art. 1036 KC).
2. Klauzula wykonalności bez zastrzeżeniaNa ograniczenie odpowiedzialności do wartości spadku powołasz się w egzekucji tylko wtedy, gdy zastrzeżono je w tytule wykonawczym (art. 837 KPC). Bez tego komornik może sięgnąć po Twój własny majątek.
3. Czekanie z zachowkiem na działTermin na zachowek wobec spadkobierców biegnie od ogłoszenia testamentu, nie od działu (art. 1007 § 1 KC).
4. Brak wpisu w księdze wieczystejBez ujawnienia spadkobierców trudno sprzedać albo obciążyć nieruchomość, a ujawnienie prawa w księdze wieczystej jest obowiązkiem właściciela (art. 35 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Jedna rozmowa po otrzymaniu postanowienia zwykle wystarczy, żeby ułożyć te sprawy w kalendarz z terminami dla całej rodziny.

Pytania