Stwierdzenie nabycia spadku
i jego pułapki

Po co Ci ten dokument

Prawo nie uznaje Cię za spadkobiercę „automatycznie”, choć dziedziczysz z mocy ustawy lub testamentu. Potrzebny jest papier, który to formalnie potwierdza. Dopiero z nim bank odblokuje konto, notariusz sprzeda nieruchomość, a sąd wpisze Cię do księgi wieczystej.

Tym papierem jest postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (wydaje je sąd) albo akt poświadczenia dziedziczenia (sporządza notariusz). Mają identyczną moc, a różnią się drogą. Notariusz jest szybszy, ale możliwy tylko, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni i stawią się razem. Gdy jest spór, brakuje kogoś albo sprawa jest zawiła, zostaje sąd. Różnice i koszty obu dróg rozpisałem szerzej na stronie spadek i zachowek. Tutaj opisuję drogę sądową.

Dokumenty i pominięci spadkobiercy

Sąd ustala krąg spadkobierców na podstawie aktów stanu cywilnego, testamentu, jeśli istnieje, i zapewnienia spadkowego złożonego na rozprawie. Najwięcej kłopotów sprawiają nie dokumenty, lecz ludzie: spadkobierca, o którym nikt nie pamiętał, dziecko z innego związku, krewny za granicą, osoba bez znanego adresu.

Wniosek musi wskazać wszystkich uczestników, a kto nie był uczestnikiem postępowania, może później żądać zmiany postanowienia (art. 679 KPC). Sąd ustala tu, kto i w jakich udziałach dziedziczy, a nie jak spadkobiercy podzielą majątek, bo to nie jest etap podziału.

Gdzie wniosek się wykoleja

Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku regulują art. 669-679 KPC. Sprawy rzadko wykolejają się na samym piśmie, częściej tutaj:

1. Testament, o którym nikt nie wiedziałTestament, który odnajdzie się dopiero po postanowieniu, może otworzyć sprawę od nowa.
2. Długi, których nikt nie sprawdziłStwierdzenie nabycia spadku nie chroni przed długami spadkowymi. Na odrzucenie spadku jest 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania, niezależnie od tego, kiedy ruszy sprawa w sądzie.
3. Wniosek w niewłaściwym sądzieWłaściwy jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a nie sąd z adresu zameldowania (sekcja IV).

Do którego sądu we Wrocławiu

Właściwy jest sąd rejonowy ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, wydział cywilny (art. 628 KPC). Liczy się miejsce, gdzie zmarły faktycznie mieszkał na stałe, a nie adres zameldowania, jeśli był inny.

We Wrocławiu działają trzy sądy rejonowe: dla Wrocławia-Śródmieścia, dla Wrocławia-Krzyków i dla Wrocławia-Fabrycznej. Który z nich jest właściwy, zależy od adresu zmarłego. Granice wyznacza wykaz ulic, więc sąsiednie ulice potrafią należeć do różnych sądów. Sąd dla konkretnego adresu wskaże wyszukiwarka właściwego sądu, a wrocławskie sądy spadkowe opisuję na stronie spadek i zachowek.

Jak wygląda rozprawa

W sprawie bezspornej to krótkie posiedzenie, zwykle 15-30 minut. Spadkobiercy składają na nim zapewnienie spadkowe, czyli oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej o tym, kto żyje z rodziny i czy są inni spadkobiercy lub testamenty.

Gdy kręgu spadkobierców nie da się ustalić z dokumentów, sąd musi wezwać ich przez ogłoszenie (art. 672 KPC), a oczekiwanie na zgłoszenia trwa co najmniej 3 miesiące. Postanowienie wskazuje, kto i w jakich udziałach dziedziczy, a dzień jego uprawomocnienia uruchamia termin na zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego (sekcja VII).

Postanowienie to dopiero klucz

Prawomocne postanowienie jest podstawą, na której bank, ZUS i urzędy uznają Cię za spadkobiercę, a sąd ujawni Cię w księdze wieczystej jako właściciela odziedziczonej nieruchomości. Wpis do Rejestru Spadkowego następuje z urzędu.

Dwa terminy, których nie wolno przegapić

Samo stwierdzenie nabycia poczeka, ale dwa zegary biegną niezależnie od niego:

Czy Twoja sprawa jest prosta

Zaznacz, co dotyczy Twojej rodziny. Każdy z tych punktów potrafi przedłużyć sprawę albo zmienić krąg spadkobierców, a formularz z sądu żadnego z nich nie wychwyci.

Pytania