Długi w spadku: do którego pokolenia i jak się bronić. Co zmieniła uchwała SN z 11 lutego 2026 r.

Kto odpowiada za długi zmarłego

Spadkobierca w polskim prawie odpowiada za długi spadkodawcy całym swoim majątkiem, chyba że w terminie 6 miesięcy odrzuci spadek albo przyjmie go z dobrodziejstwem inwentarza. Do uchwały z 11 lutego 2026 r. wierzyciel rzadko sam wnioskował o stwierdzenie nabycia spadku, bo nie miał pewności, że taki ruch przerwie bieg przedawnienia. Sąd Najwyższy to potwierdził. Układ sił się zmienił.

Dostałeś pismo z banku albo od windykatora?

Zanim cokolwiek zapłacisz, zobacz, gdzie takie sprawy się wykolejają.

1. Wpłata albo ugoda, która przedłuża długUznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia, a po przerwaniu biegnie ono od nowa. Wpłata części długu, prośba o raty albo podpisana ugoda mogą zostać uznane za takie uznanie. Jeden przelew może więc dać wierzycielowi kolejne lata na dochodzenie długu.Przepis art. 123 § 1 pkt 2 i art. 124 § 1 KC.
2. Sześć miesięcy, które mogły już ruszyćTermin biegnie od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku. Pismo z banku bywa pierwszą wiadomością, że jesteś spadkobiercą, na przykład gdy wcześniej spadek odrzucili Twoi rodzice. Jeśli termin jeszcze biegnie, możesz spadek odrzucić. Jeśli minął bez oświadczenia, przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza.Przepis art. 1015 § 1 i § 2 KC.Więcej odrzucenie spadku, także za dzieci.
3. Ograniczenie odpowiedzialności, którego nikt nie podniósłPrzy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza odpowiadasz za długi tylko do wartości stanu czynnego spadku. W procesie sąd może zastrzec to ograniczenie w wyroku, a w egzekucji powołasz się na nie wyłącznie wtedy, gdy zastrzeżono je w tytule wykonawczym. Bez tego zastrzeżenia egzekucja może objąć Twój własny majątek. Dlatego ograniczenie podnosi się w procesie, zanim zapadnie wyrok, a przy nakazie zapłaty w sprzeciwie.Przepis art. 1031 § 2 KC, art. 319 i 837 KPC.Więcej sprzeciw od nakazu zapłaty.
4. Dług, który mógł się przedawnićPrzedawnionego długu wierzyciel co do zasady nie może dochodzić od konsumenta. Jak długo biegnie przedawnienie, zależy od rodzaju długu, a bieg terminu mógł przerwać sam wniosek wierzyciela o stwierdzenie nabycia spadku.Przepis art. 117 § 2¹, art. 117¹ i art. 118 KC, uchwała SN III CZP 27/25.Więcej co orzekł Sąd Najwyższy 11 lutego 2026 r.

Do którego pokolenia przechodzą długi?

Przepis art. 931-935, 1020 i 1023 KC.

Długi idą razem ze spadkiem do kolejnych spadkobierców ustawowych, a kto odrzuci spadek, przekazuje je następnym, często własnym dzieciom. W linii zstępnych i rodzeństwa nie ma limitu pokoleń, a łańcuch kończy się na gminie albo Skarbie Państwa, które spadku odrzucić nie mogą.

Do kogo w Twojej rodzinie dojdą długi, zależy od tego, kto żyje, kto ma dzieci i kto już odrzucił spadek. Każda z tych osób ma własne sześć miesięcy.

Sprawdź kto po kolei dziedziczy, gdy rodzina odrzuca spadek.

Co orzekł Sąd Najwyższy

Wniosek wierzyciela przerywa bieg terminu przedawnienia

Przepis uchwała Sądu Najwyższego z 11 lutego 2026 r., sygn. III CZP 27/25, skład 3 sędziów. Dotyczy interpretacji art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego w związku z postępowaniem o stwierdzenie nabycia spadku.

„Złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela, jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia.”

Sąd Najwyższy, uchwała z 11 lutego 2026 r., III CZP 27/25

Praktyczny skutek: wierzyciel, który nie może egzekwować długu z powodu nieuregulowanego statusu spadku po dłużniku, może sam zainicjować postępowanie spadkowe i tym samym przerwać bieg przedawnienia. Bieg liczy się od nowa.

Źródło Tekst uchwały na stronie Sądu Najwyższego (PDF). Infor.pl: omówienie uchwały i konsekwencji praktycznych.

Dotychczasowa linia orzecznicza była niejednolita

Przepis art. 123 § 1 pkt 1 KC w zw. z art. 1025 § 1 KC (stwierdzenie nabycia spadku) i art. 1027 KC (dowód praw spadkobiercy wobec osób trzecich).

Sądy miały rozbieżne stanowisko co do tego, czy wniosek złożony przez wierzyciela jest „przedsięwzięty bezpośrednio w celu zaspokojenia roszczenia” w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 KC. Część orzecznictwa traktowała postępowanie o stwierdzenie spadku jako czynność niesłużącą bezpośrednio zaspokojeniu, ale tylko ustaleniu kręgu spadkobierców. Uchwała SN z 11 lutego 2026 r. uporządkowała tę kwestię, dopuszczając przerywający skutek pod warunkiem spełnienia kryterium niezbędności.

Źródło Rzeczpospolita: pytanie prawne i kontekst przed uchwałą.

Kryterium niezbędności, czyli kiedy wniosek nie przerwie przedawnienia

Przepis art. 123 § 1 pkt 1 KC w wykładni przyjętej w uchwale SN z 11 lutego 2026 r.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku przerywa bieg przedawnienia, „jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia”. Nie każdy wniosek wierzyciela spełnia ten warunek, a granicę za każdym razem wyznacza sąd. Od tej oceny może zależeć, czy dług, którego wierzyciel od Ciebie żąda, w ogóle da się jeszcze dochodzić.

Źródło Sąd Najwyższy: karta zagadnienia prawnego III CZP 27/25.

Typowe scenariusze, w których uchwała zmienia sytuację

Ojciec zostawił niespłacony kredyt konsumencki albo hipoteczny

Z chwilą otwarcia spadku kredyt ojca przechodzi na spadkobierców (art. 922 § 1 KC). Po uchwale SN bank nie czeka, aż rodzina sama uporządkuje spadek: składa wniosek za 105 zł, ustala krąg spadkobierców i kieruje pozew imiennie do każdego z nich. Wielu spadkobierców dowiaduje się o długu dopiero z zawiadomienia z sądu.

Rodzic z komornikiem, którego rodzina dawno nie kontrolowała

Śmierć dłużnika zawiesza egzekucję (art. 819 KPC), ale jej nie kończy. Po uchwale SN wierzyciel ma jasną drogę, żeby podjąć ją przeciwko spadkobiercom, a do działu spadku odpowiadają oni za dług solidarnie (art. 1034 § 1 KC).

Były wspólnik spółki cywilnej zostawił po sobie zobowiązania

Wspólnik spółki cywilnej odpowiada za zobowiązania spółki solidarnie, także majątkiem osobistym (art. 864 KC), a po jego śmierci te długi wchodzą do spadku. Kontrahent, urząd skarbowy albo ZUS może skierować roszczenie do spadkobierców, którzy o interesach zmarłego zwykle wiedzą najmniej.

Ojciec poręczył komuś kredyt, a kredytobiorca przestał spłacać

Poręczenie nie wygasa ze śmiercią poręczyciela, a jego obowiązki przechodzą na spadkobierców. O poręczeniu sprzed lat spadkobierca dowiaduje się często dopiero z wniosku banku albo z pozwu, a dług na dzień śmierci może wielokrotnie przekraczać wartość spadku.

Trzy ścieżki dostępne w 6-miesięcznym terminie

Odpowiedzialność za długi zależy od tego, czy spadkobierca odrzuci spadek, przyjmie go z dobrodziejstwem inwentarza, czy przyjmie wprost (art. 1012 KC). Odrzucenie odcina Cię od długów, ale przekazuje je następnym w kolejce, często Twoim dzieciom (art. 1020 KC). Dobrodziejstwo inwentarza ogranicza odpowiedzialność do wartości stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 KC), a przyjęcie wprost oznacza odpowiedzialność całym Twoim majątkiem (art. 1031 § 1 KC).

Która droga jest właściwa, zależy od tego, co zmarły zostawił, ile był winien, kto w rodzinie wejdzie na Twoje miejsce i czy są w niej małoletnie dzieci. Milczenie też jest wyborem: od 18 października 2015 r. oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC).

Mechanizm wierzyciela: co robi, ile go to kosztuje

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku kosztuje wierzyciela 105 zł: 100 zł opłaty sądowej i 5 zł wpisu do Rejestru Spadkowego. Przy większości długów to koszt symboliczny, więc po 11 lutego 2026 r. każdy wierzyciel, którego dłużnik zmarł, ma powód, żeby sam uruchomić sprawę spadkową.

Interes prawny w takim wniosku ma bank, firma windykacyjna, urząd skarbowy, ZUS, a nawet gmina (art. 1025 § 1 KC). Sąd nie bada na tym etapie, czy dług się przedawnił, a spadkobierców zawiadamia jako uczestników postępowania (art. 669-679 KPC).

Dla wielu rodzin ta koperta z sądu jest pierwszą wiadomością o długach. Od tego, kiedy ją odebrałeś i czy wcześniej wiedziałeś, że jesteś spadkobiercą, może zależeć bieg Twoich sześciu miesięcy.

Sześciomiesięczny termin i to, co się dzieje po jego upływie

Sześć miesięcy na oświadczenie (art. 1015 § 1 KC) liczy się nie od śmierci, tylko od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku, i dla każdego spadkobiercy osobno. Ta data bywa przedmiotem sporu, bo sąd może uznać, że wiedziałeś wcześniej, niż twierdzisz.

Od 18 października 2015 r. milczenie w tym terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC). Do spadków otwartych przed tą datą stosuje się stary stan prawny, w którym milczenie oznaczało co do zasady przyjęcie wprost, z pełną odpowiedzialnością.

Pułapki, których nie widać w pierwszym piśmie

Dowiadujesz się o spadku dopiero z postanowienia sądu

Sąd liczy termin od chwili, w której dowiedziałeś się o swoim powołaniu, a nie od doręczenia pisma. Jeśli uzna, że wiedziałeś wcześniej, na przykład z pogrzebu albo z pism od banku, Twoje sześć miesięcy mogło już minąć, a to, że dowiedziałeś się dopiero teraz, trzeba udowodnić.

Odrzucenie z pokrzywdzeniem własnych wierzycieli (skarga pauliańska)

Kto ma własne długi i odrzuca spadek, żeby majątek nie wpadł do egzekucji, ryzykuje, że jego wierzyciel zażąda uznania odrzucenia za bezskuteczne wobec siebie (art. 1024 KC).

Spadek transgraniczny, polski spadkobierca, zagraniczny spadkodawca

Jeśli spadkodawca miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu poza Polską, dziedziczenie podlega co do zasady prawu tamtego państwa (rozporządzenie UE nr 650/2012). Terminy na odrzucenie, forma oświadczeń i krąg spadkobierców mogą być wtedy zupełnie inne niż w Polsce.

Najczęściej zadawane pytania