Uchwała SN · III CZP 27/25 · 11.02.2026

Wierzyciel zmarłego dłużnika otworzy spadek za Ciebie.
Co się zmieniło 11 lutego 2026 r.

Sąd Najwyższy w uchwale z 11 lutego 2026 r. (III CZP 27/25) potwierdził, że wniosek wierzyciela o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia. Bank, firma windykacyjna, kontrahent czy poręczyciel mogą sami wszcząć Twoją sprawę spadkową za 105 zł i zyskać kolejne lata na windykację. Po stronie spadkobiercy zostaje 6 miesięcy z art. 1015 § 1 KC na świadomą decyzję: odrzucić spadek, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza, albo przyjąć wprost. Bezczynność po nowelizacji z 18.10.2015 r. oznacza domyślnie przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, ale wierzyciel zyskuje pewnego dłużnika i nazwisko, do którego może iść z egzekucją.

105 zł
koszt wierzyciela: 100 zł opłaty sądowej plus 5 zł wpisu do Rejestru Spadkowego
6 miesięcy
termin z art. 1015 § 1 KC na oświadczenie spadkowe, liczony od dowiedzenia się o tytule powołania
3 ścieżki
odrzucenie, dobrodziejstwo inwentarza (także domyślnie po bezczynności), przyjęcie wprost
Stan prawny: 25 maja 2026 r. · Autor: Bartosz Stasik, radca prawny · Czas czytania: 15 minut

Spadkobierca w polskim prawie odpowiada za długi spadkodawcy całym swoim majątkiem, chyba że w terminie 6 miesięcy odrzuci spadek albo przyjmie go z dobrodziejstwem inwentarza. Do uchwały z 11 lutego 2026 r. wierzyciel rzadko sam wnioskował o stwierdzenie nabycia spadku, bo nie miał pewności, że taki ruch przerwie bieg przedawnienia. Sąd Najwyższy to potwierdził. Układ sił się zmienił.

Tekst ma charakter informacyjny. Przedstawia treść uchwały Sądu Najwyższego z 11 lutego 2026 r. (III CZP 27/25), konsekwencje dla osób, które mogą zostać spadkobiercami osoby z długami, oraz mechanizmy ochrony prawnej z art. 1012, 1015 i 1031 Kodeksu cywilnego. Nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.

Wszystkie odesłania do przepisów dotyczą ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 ze zmianami) oraz ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego. Sygnatury orzeczeń odnoszą się do bazy Sądu Najwyższego. Treść każdego przepisu należy zweryfikować w obowiązującym brzmieniu.

Co orzekł Sąd Najwyższy

Uchwała 3 sędziów · 11 lutego 2026 r. · III CZP 27/25
Sentencja

Wniosek wierzyciela przerywa bieg terminu przedawnienia

Przepis: uchwała Sądu Najwyższego z 11 lutego 2026 r., sygn. III CZP 27/25, skład 3 sędziów. Dotyczy interpretacji art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego w związku z postępowaniem o stwierdzenie nabycia spadku.
Co orzekł SN: "Złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela, jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia." Praktyczny skutek: wierzyciel, który nie może egzekwować długu z powodu nieuregulowanego statusu spadku po dłużniku, może sam zainicjować postępowanie spadkowe i tym samym przerwać bieg przedawnienia. Bieg liczy się od nowa.
Źródło: Tekst uchwały na stronie Sądu Najwyższego (PDF). Infor.pl: omówienie uchwały i konsekwencji praktycznych.
Treść przepisu (art. 123 § 1 pkt 1 KC oraz sentencja uchwały)
Art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego: "Bieg przedawnienia przerywa się: 1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; 2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje; 3) przez wszczęcie mediacji." Sentencja uchwały Sądu Najwyższego z 11 lutego 2026 r. (III CZP 27/25), skład 3 sędziów: "Złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela, jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia."
Kontekst

Dotychczasowa linia orzecznicza była niejednolita

Przepis: art. 123 § 1 pkt 1 KC w zw. z art. 1025 § 1 KC (stwierdzenie nabycia spadku) i art. 1027 KC (legitymacja czynna).
Co było wcześniej: Sądy miały rozbieżne stanowisko co do tego, czy wniosek złożony przez wierzyciela jest "przedsięwzięty bezpośrednio w celu zaspokojenia roszczenia" w rozumieniu art. 123 § 1 pkt 1 KC. Część orzecznictwa traktowała postępowanie o stwierdzenie spadku jako czynność niesłużącą bezpośrednio zaspokojeniu, ale tylko ustaleniu kręgu spadkobierców. Uchwała SN z 11 lutego 2026 r. uporządkowała tę kwestię, dopuszczając przerywający skutek pod warunkiem spełnienia kryterium niezbędności.
Źródło: Rzeczpospolita: pytanie prawne i kontekst przed uchwałą.
Warunek

Kryterium niezbędności, czyli kiedy wniosek nie przerwie przedawnienia

Przepis: art. 123 § 1 pkt 1 KC w brzmieniu uchwały SN z 11 lutego 2026 r.
Klucz uchwały: Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku przerywa bieg przedawnienia, "jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia". Spadkobierca, który chce kwestionować skutek przerywający, może argumentować, że krąg spadkobierców można było ustalić w inny sposób (np. z aktu poświadczenia dziedziczenia, z innych postępowań spadkowych w toku), a wniosek wierzyciela nie był "niezbędny". To pole do realnej obrony procesowej, choć granica jest płynna i każdorazowo ocenia ją sąd.
Źródło: Sąd Najwyższy: karta zagadnienia prawnego III CZP 27/25.

Typowe scenariusze, w których uchwała zmienia sytuację

4 sytuacje · rodzic, partner, wspólnik, poręczyciel
Scenariusz

Ojciec zostawił niespłacony kredyt konsumencki albo hipoteczny

Przepis: art. 922 § 1 KC (przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego na spadkobierców) w zw. z umową kredytową i regulaminem banku.
Co się dzieje: Z chwilą otwarcia spadku zobowiązanie kredytowe ojca przechodzi na spadkobierców. Bank wzywa do zapłaty na adres zmarłego, list wraca, sprawa trafia do windykacji wewnętrznej, potem do firmy windykacyjnej, potem do sądu. Do 11 lutego 2026 r. bank wahał się ze złożeniem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, bo nie miał pewności, że to przerwie przedawnienie. Po uchwale SN bank ma jasność: składa wniosek za 105 zł, ustala krąg spadkobierców, kieruje pozew o zapłatę imiennie do każdego z nich. Tobie po prostu przychodzi z sądu zawiadomienie o postępowaniu spadkowym.
Źródło: Rzeczpospolita: ustalenie spadkobiercy dłużnika daje wierzycielowi więcej czasu.
Scenariusz

Rodzic z komornikiem, którego rodzina dawno nie kontrolowała

Przepis: art. 922 § 1 KC + art. 819 KPC (zawieszenie postępowania egzekucyjnego w razie śmierci dłużnika) w zw. z uchwałą SN z 11 lutego 2026 r.
Co się dzieje: Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zmarłego dłużnika jest zawieszane z mocy art. 819 KPC. Komornik nie umarza sprawy, tylko czeka, aż wierzyciel uzupełni postępowanie wskazując spadkobierców. Po uchwale SN wierzyciel ma jasny mechanizm: składa wniosek o stwierdzenie spadku za 105 zł, otrzymuje postanowienie z imionami spadkobierców, składa go do komornika i egzekucja jest podejmowana imiennie wobec każdego ze spadkobierców, do wartości jego udziału w spadku.
Źródło: Biznes Wprost: wierzyciel a wszczęcie postępowania spadkowego po dłużniku.
Scenariusz

Były wspólnik spółki cywilnej zostawił po sobie zobowiązania

Przepis: art. 864 KC (solidarna odpowiedzialność wspólników spółki cywilnej) w zw. z art. 922 § 1 KC.
Co się dzieje: Wspólnik spółki cywilnej odpowiada solidarnie ze swoim majątkiem osobistym za zobowiązania spółki. Po jego śmierci długi te wchodzą do spadku. Kontrahent, urząd skarbowy lub ZUS może skierować roszczenie do spadkobierców. Praktyka: po uchwale SN wierzyciel składa wniosek o stwierdzenie spadku, w tym samym postępowaniu może żądać działu spadku, w razie potrzeby zabezpieczenia majątkowego (art. 730 i nast. KPC). Spadkobiercom warto z wyprzedzeniem znać kondycję finansową spółki cywilnej spadkodawcy.
Scenariusz

Ojciec poręczył komuś kredyt, a kredytobiorca przestał spłacać

Przepis: art. 879 § 1 KC (zakres odpowiedzialności poręczyciela) w zw. z art. 922 § 1 KC (obowiązki majątkowe, w tym poręczenie, przechodzą na spadkobierców z chwilą otwarcia spadku).
Co się dzieje: Poręczenie nie wygasa ze śmiercią poręczyciela. Obowiązki poręczyciela przechodzą na spadkobierców. Spadkobierca, który nie wiedział o poręczeniu udzielonym przez ojca lata wcześniej, dowiaduje się o nim z wniosku banku o stwierdzenie spadku albo z pozwu. Po uchwale SN bank ma podstawę, żeby działać od razu po śmierci poręczyciela, nie czekając na przedawnienie. Ten scenariusz jest szczególnie groźny, bo kredyt poręczany przez ojca może być wieloletni, a dług na dzień śmierci może wielokrotnie przekraczać wartość spadku.

Trzy ścieżki dostępne w 6-miesięcznym terminie

3 możliwości · odrzucenie, dobrodziejstwo inwentarza, przyjęcie wprost
Ścieżka

Odrzucenie spadku - kompletna izolacja od długów

Przepis: art. 1015 § 1 KC (termin 6 miesięcy) w zw. z art. 1020 KC (skutki odrzucenia) i art. 1018 § 1 KC (forma oświadczenia).
Skutek prawny: Odrzucenie powoduje, że spadkobierca uznawany jest, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 KC). Spadek przechodzi na dalszych powołanych do dziedziczenia (zstępni odrzucającego, kolejny krąg ustawowy). Jeśli odrzucasz Ty i Twoje dzieci są małoletnie, musisz też odrzucić w ich imieniu (za zgodą sądu opiekuńczego), inaczej spadek z długami trafi na nie. Forma: oświadczenie u notariusza (akt notarialny lub w protokole) albo w sądzie spadku, ustnie do protokołu lub pisemnie z poświadczonym podpisem (art. 1018 § 1 KC).
Źródło: Infor.pl: praktyczny przewodnik po postępowaniu spadkowym.
Ścieżka

Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza - odpowiedzialność do wartości spadku

Przepis: art. 1031 § 2 KC (ograniczenie odpowiedzialności) w zw. z art. 1018 § 1 KC (oświadczenie) i art. 1019-1028 KC (wykaz inwentarza, spis inwentarza).
Skutek prawny: Spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wartości czynnej spadku (czyli do wartości aktywów ustalonych w spisie inwentarza). Jeśli długi przekraczają majątek, spadkobierca traci to, co odziedziczył, ale jego majątek osobisty pozostaje nienaruszony. Po nowelizacji KC z 18 października 2015 r. jest to wariant domyślny po bezczynności spadkobiercy w 6-miesięcznym terminie. Spis inwentarza sporządza komornik (taniej) lub sąd (drożej, ale dokładniej).
Źródło: ISAP: Kodeks cywilny, dział o spadkach (art. 922-1057).
Ścieżka

Przyjęcie wprost - pełna odpowiedzialność majątkowa

Przepis: art. 1012 KC (warianty przyjęcia) w zw. z art. 1031 § 1 KC (odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia).
Skutek prawny: Spadkobierca odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem, w tym wynagrodzeniem za pracę, oszczędnościami, nieruchomościami osobistymi, samochodem. Wariant praktycznie martwy od 18 października 2015 r. (bezczynność prowadzi już do dobrodziejstwa inwentarza), ale formalnie nadal dostępny, gdy spadkobierca świadomie chce zachować się jak osoba przyjmująca pełną odpowiedzialność. W praktyce wybierany rzadko, najczęściej omyłkowo (przed nowelizacją zdarzało się to znacznie częściej).

Mechanizm wierzyciela, co robi, ile go to kosztuje

3 elementy · koszty, interes prawny, procedura
Mechanizm

Koszt wniosku wierzyciela: 105 zł łącznie

Przepis: art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (opłata stała 100 zł od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku) w zw. z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości o Rejestrze Spadkowym (5 zł wpis).
Praktyka: Całkowity koszt po stronie wierzyciela to 105 zł (100 zł opłata sądowa + 5 zł wpis do Rejestru Spadkowego). To kwota nieproporcjonalnie niska w stosunku do wartości większości roszczeń. Bank z wierzytelnością 50 000 zł zarobi na operacji znacząco. Asymetria kosztów leży u podstaw skutku praktycznego uchwały: po 11 lutego 2026 r. każdy wierzyciel, którego dłużnik zmarł, ma silny bodziec ekonomiczny do uruchomienia postępowania spadkowego z własnej inicjatywy.
Źródło: Infor.pl: postępowanie spadkowe, opłaty i procedura.
Mechanizm

Wierzyciel ma interes prawny, sąd musi go uznać

Przepis: art. 1025 § 1 KC (legitymacja czynna): "Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes prawny stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę."
Praktyka: Pojęcie "interesu prawnego" jest szerokie. Bank, firma windykacyjna (po cesji wierzytelności), kontrahent gospodarczy, urząd skarbowy, ZUS, KRUS, gmina (z tytułu opłat lokalnych), nawet sąsiad-poszkodowany z deliktu mają interes prawny i mogą zainicjować postępowanie. Sąd nie odmawia wszczęcia, jeśli wierzyciel uprawdopodobni istnienie roszczenia (np. tytuł wykonawczy, umowa kredytowa, faktura, prawomocny wyrok). Sąd nie bada na tym etapie, czy roszczenie się przedawniło. To dzieje się dopiero w odrębnym postępowaniu o zapłatę.
Mechanizm

Postępowanie sądowe, spadkobierca jest uczestnikiem z urzędu

Przepis: art. 669-679 KPC (postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku) w zw. z art. 510 § 1 KPC (zawiadomienie zainteresowanych).
Praktyka: Sąd spadku zawiadamia wszystkich znanych potencjalnych spadkobierców (najczęściej ustalonych z odpisu skróconego aktu zgonu i akt stanu cywilnego). Spadkobierca jest uczestnikiem postępowania nieprocesowego. Może składać oświadczenia, wnioski, pisma procesowe. Z chwilą doręczenia zawiadomienia z sądu zaczyna formalnie biec 6-miesięczny termin z art. 1015 § 1 KC, jeśli wcześniej spadkobierca o tytule powołania nie wiedział. W praktyce wielu spadkobierców o swojej sytuacji dowiaduje się właśnie z tej koperty.
Źródło: ISAP: Kodeks postępowania cywilnego, postępowanie spadkowe.

Sześciomiesięczny termin i to, co się dzieje po jego upływie

3 reguły · liczenie, bezczynność, małoletni
Termin

Sześć miesięcy od dowiedzenia się, nie od śmierci

Przepis: art. 1015 § 1 KC: "Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania."
Praktyka: Termin biegnie indywidualnie dla każdego spadkobiercy, od dnia, w którym dowiedział się o tytule powołania do spadku (czyli o tym, że został spadkobiercą). Może to być: dzień śmierci (gdy wiesz, że jesteś dzieckiem zmarłego), dzień zawiadomienia z sądu, dzień otrzymania pisma od banku, dzień rozmowy z notariuszem prowadzącym akt poświadczenia dziedziczenia. W praktyce data ta jest przedmiotem sporu w wielu sprawach. Warto zachować pierwsze pismo z sądu z datą jego doręczenia.
Termin

Po nowelizacji z 18 października 2015 r., bezczynność = dobrodziejstwo

Przepis: art. 1015 § 2 KC (w brzmieniu od 18 października 2015 r.): "Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza."
Praktyka: Nowelizacja KC z 2015 r. odwróciła wcześniejszą domyślną regułę. Do 17 października 2015 r. milczenie spadkobiercy w 6-miesięcznym terminie oznaczało przyjęcie wprost (z pełną odpowiedzialnością). Od 18 października 2015 r. odwrotnie: milczenie znaczy przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczeniem odpowiedzialności do wartości spadku. To istotna zmiana, która chroni spadkobierców, którzy z różnych powodów nie zdążyli zareagować. Dla spraw spadkowych otwartych przed 18.10.2015 r. obowiązuje stary stan prawny.
Źródło: ISAP: ustawa nowelizująca z 20 marca 2015 r. zmieniająca KC w zakresie spadków.
Termin

Małoletnie dzieci, osoby z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych

Przepis: art. 1015 § 1 KC w zw. z art. 101 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zgoda sądu opiekuńczego na czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka).
Praktyka: W imieniu małoletniego oświadczenie spadkowe składa przedstawiciel ustawowy (najczęściej rodzic). Odrzucenie spadku w imieniu dziecka jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd majątkiem małoletniego, dlatego wymaga uprzedniej zgody sądu opiekuńczego (rejonowego). Procedura potrafi trwać 2-4 miesiące. Dlatego rodzice, którzy planują odrzucenie spadku po dziadku w imieniu swoich dzieci, powinni złożyć wniosek do sądu opiekuńczego niezwłocznie, by zdążyć w 6-miesięcznym terminie z art. 1015 § 1 KC. Termin nie jest zawieszany na czas trwania postępowania opiekuńczego, ale są argumenty za jego zawieszeniem w okresie oczekiwania na zgodę sądu (sporne).

Pułapki, których nie widać w pierwszym pismie

3 sytuacje · nieświadomość, skarga pauliańska, transgraniczność
Pułapka

Dowiadujesz się o spadku dopiero z postanowienia sądu

Przepis: art. 1015 § 1 KC (interpretacja pojęcia "dowiedział się o tytule swego powołania").
Pułapka: Sąd przyjmuje za datę dowiedzenia się o tytule powołania moment, w którym spadkobierca mógł rozsądnie powziąć wiadomość o swoim powołaniu. To często nie data doręczenia pisma, lecz wcześniejsza, jeśli sąd uzna, że spadkobierca o sprawie powinien był wiedzieć (np. uczestniczył w pogrzebie, otrzymał pisma od banku, miał kontakt z innymi członkami rodziny). Praktyczna konsekwencja: nie liczy się jedynie data doręczenia z sądu. Argumentacja, że "dowiedziałem się dopiero teraz", wymaga konkretnych dowodów (np. zerwanego kontaktu z rodziną, pobytu za granicą, choroby).
Pułapka

Odrzucenie z pokrzywdzeniem własnych wierzycieli (skarga pauliańska)

Przepis: art. 1024 KC (uchylenie skutków odrzucenia spadku przez wierzyciela spadkobiercy) oraz art. 527 i nast. KC (skarga pauliańska).
Pułapka: Jeśli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli swoich własnych (a nie spadkodawcy), wierzyciel może wystąpić ze skargą pauliańską. Sytuacja typowa: spadkobierca ma długi własne (komornik), spadek po ojcu jest co prawda majątkiem dodatnim, ale spadkobierca go odrzuca, żeby spadek nie wpadł do egzekucji prowadzonej przeciw spadkobiercy. Wierzyciel spadkobiercy ma sześć miesięcy od dowiedzenia się o odrzuceniu (nie później niż trzy lata od odrzucenia, art. 1024 § 2 KC) na wystąpienie ze skargą i żądanie uchylenia skuteczności odrzucenia w stosunku do siebie. To rzadko podnoszone, ale realne ryzyko.
Pułapka

Spadek transgraniczny, polski spadkobierca, zagraniczny spadkodawca

Przepis: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia.
Pułapka: Jeśli spadkodawca miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu poza Polską (np. ojciec mieszkał w Niemczech, w Holandii, w Norwegii), to prawem właściwym dla dziedziczenia jest co do zasady prawo państwa pobytu, a nie polskie. Terminy na odrzucenie, formy oświadczeń, krąg spadkobierców mogą być zupełnie inne. Praktyka: polski spadkobierca otrzymuje zawiadomienie z sądu zagranicznego po polsku albo po obcym języku, terminy biegną według prawa tego państwa. Wymaga indywidualnej analizy zgodnie z rozporządzeniem 650/2012 i prawem właściwym dla dziedziczenia.
Źródło: EUR-Lex: rozporządzenie UE 650/2012 w sprawie dziedziczenia.

Kluczowe daty na osi czasu

  1. 18 października 2015 r.
    Nowelizacja KC, dobrodziejstwo z mocy ustawy

    Bezczynność spadkobiercy w 6-miesięcznym terminie z art. 1015 § 1 KC oznacza od tego dnia przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, nie wprost. Spadkobierca odpowiada za długi tylko do wartości spadku.

  2. 11 lutego 2026 r.
    Uchwała Sądu Najwyższego (III CZP 27/25)

    SN w składzie 3 sędziów potwierdził, że wniosek wierzyciela o stwierdzenie nabycia spadku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia, jeżeli jest niezbędny dla jego dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia.

  3. Dzień śmierci spadkodawcy
    Otwarcie spadku (art. 924 KC)

    Z chwilą śmierci spadkodawcy długi automatycznie przechodzą na spadkobierców (art. 922 § 1 KC). Spadek przejmują ci, którzy są powołani z testamentu lub z ustawy.

  4. 6 miesięcy później
    Termin na oświadczenie spadkowe (art. 1015 § 1 KC)

    Termin biegnie indywidualnie dla każdego spadkobiercy, od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania. Po jego upływie spadek uznaje się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, jeśli spadkobierca nie złożył wcześniej innego oświadczenia.

Najczęściej zadawane pytania

7 pytań · praktyczna instrukcja
Pytanie

Czy mogę odrzucić spadek, jeśli minęło już 6 miesięcy?

Odpowiedź: Co do zasady nie. Termin z art. 1015 § 1 KC jest terminem zawitym, jego upływ powoduje utratę prawa do złożenia oświadczenia. Wyjątek: jeśli wykażesz, że dowiedziałeś się o tytule swego powołania dopiero później (np. zerwany kontakt z rodziną, pobyt za granicą, choroba), termin zacznie biec dopiero od tej późniejszej daty. Alternatywnie: oświadczenie złożone pod wpływem błędu lub groźby można uchylić w trybie art. 1019 KC, ale wymaga to udowodnienia konkretnych okoliczności i zatwierdzenia przez sąd.
Pytanie

Czy odrzucenie spadku obejmuje też moje dzieci?

Odpowiedź: Nie automatycznie. Jeśli Ty odrzucisz spadek, spadek przechodzi na osoby powołane do dziedziczenia w dalszej kolejności, czyli najczęściej na Twoje dzieci. Jeśli dziecko jest małoletnie, w jego imieniu oświadczenie składa rodzic, ale wymaga to zgody sądu opiekuńczego. Bezpieczna praktyka: odrzucasz spadek, jednocześnie składasz wniosek do sądu opiekuńczego o zgodę na odrzucenie w imieniu dziecka. Sąd weryfikuje, czy odrzucenie leży w interesie dziecka (gdy długi przewyższają majątek, zwykle tak).
Pytanie

Ile kosztuje odrzucenie spadku?

Odpowiedź: U notariusza: 50 zł taksy notarialnej netto od oświadczenia, plus 23% VAT, plus opłaty kancelaryjne. W sądzie: 100 zł opłaty sądowej od wniosku o przyjęcie oświadczenia. Wybór formy zależy od preferencji: notariusz jest szybszy (jedno spotkanie), sąd tańszy. Dla małoletnich dzieci wymagane wcześniej postępowanie o zgodę sądu opiekuńczego (opłata sądowa 100 zł od wniosku).
Pytanie

Co jeśli wierzyciel jeszcze nie złożył wniosku, a wiem, że są długi?

Odpowiedź: Możesz sam zainicjować postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku (jako spadkobierca masz oczywiście interes prawny) i jednocześnie złożyć oświadczenie o odrzuceniu albo o przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza. Inicjatywa po Twojej stronie pozwala uniknąć sytuacji, w której wierzyciel wybiera moment niekorzystny dla Ciebie (np. tuż przed upływem 6 miesięcy). Można też skorzystać z aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza, jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni co do stanu spadku.
Pytanie

Czy bezczynność spadkobiercy zawsze ratuje sytuację?

Odpowiedź: Nie do końca. Po 18 października 2015 r. bezczynność oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza, więc odpowiadasz tylko do wartości spadku. Ale: po nabyciu spadku trzeba sporządzić spis inwentarza (komornik albo sąd, na wniosek), a brak wykazu inwentarza złożonego w terminie może rodzić odpowiedzialność solidarną wobec niektórych wierzycieli. Wniosek: bezczynność jest awaryjna, lepiej świadomie złożyć oświadczenie i zlecić spis inwentarza.
Pytanie

Czy odrzucenie spadku zostawia ślad w jakimkolwiek rejestrze?

Odpowiedź: Tak. Każde oświadczenie spadkowe jest wpisywane do Rejestru Spadkowego prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną (rejestrspadkowy.pl). Wpis jest jawny dla osób z interesem prawnym, w tym dla wierzycieli. Dla wierzyciela odrzucenie jest informacją o tym, na kogo idą długi (na osoby z dalszej kolejności dziedziczenia). Wierzyciel po sprawdzeniu rejestru może zaktualizować swój wniosek o stwierdzenie spadku, wskazując realnych spadkobierców.
Pytanie

Czy konsultacja prawna ma sens, jeśli spadek wydaje się prosty?

Odpowiedź: Krótka konsultacja (350 zł) najczęściej kończy się jednym z trzech wniosków: spadek jest dodatni i bez ryzyka (zatem przyjęcie wprost lub dobrodziejstwo wystarczy), spadek jest mieszany i wymaga spisu inwentarza (dobrodziejstwo + spis), spadek jest ujemny i wymaga odrzucenia (oraz odrzucenia w imieniu małoletnich dzieci). Wniosek po rozmowie z radcą prawnym pozwala uniknąć błędu w obie strony, zwłaszcza w sytuacjach mieszanych. Konsultacja w siedzibie kancelarii we Wrocławiu, online (Zoom, Teams), telefonicznie. Pn-Pt 9-19.
Źródła
Oficjalne (Sąd Najwyższy, Sejm, EUR-Lex)
Media i analizy
Stan prawny na dzień 25 maja 2026 r. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Treść każdego przepisu należy zweryfikować w obowiązującym brzmieniu Kodeksu cywilnego (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 ze zmianami) oraz Kodeksu postępowania cywilnego. Pełna sentencja uchwały Sądu Najwyższego z 11 lutego 2026 r. (III CZP 27/25) dostępna w bazie orzeczeń SN. Indywidualna analiza spadku, zwłaszcza w sytuacjach mieszanych (dług plus majątek, małoletni spadkobiercy, dziedziczenie transgraniczne), wymaga konsultacji z radcą prawnym albo adwokatem.
← Wróć do głównej, spadek i zachowek Wrocław