Ustawa o patostreamingu

Co właściwie uchwalono i na jakim jest etapie?

Nie ma jednej, osobnej „ustawy o patostreamach”. To, o czym mówią media, to nowelizacja Kodeksu karnego, która dodaje jeden nowy przepis: art. 255b k.k. (po art. 255a). Pełna nazwa aktu to ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy Kodeks karny.

Pełny przepis: art. 255b k.k.

Najlepiej zacząć od tego, co naprawdę napisano, a nie od nagłówków. Poniżej brzmienie ogłoszone w Dzienniku Ustaw (pełny tekst nowelizacji: Dz.U. 2026 poz. 988):

Do tego krótki przepis końcowy: „Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.” Po ogłoszeniu 23 lipca 2026 r. oznacza to start 23 sierpnia 2026 r. W kolejnych sekcjach rozkładam ten przepis na czynniki pierwsze.

Pytasz o ten przepis, bo chodzi o konkretne nagranie? Twoje albo takie, na którym Cię pokazano? Wyślij mi link. Przejrzę materiał i powiem, czy mieści się w art. 255b. Twórcy podpowiem, co zmienić, a osobie z nagrania, jak doprowadzić do jego usunięcia. Konsultacja kosztuje 350 zł: opisz sprawę albo zadzwoń: 605 416 025.

Co dokładnie jest zakazane?

Żeby czyn z § 1 był przestępstwem, muszą wystąpić trzy elementy naraz. Brak choćby jednego i przepisu się nie stosuje. Od tego zależy, kogo przepis faktycznie dosięgnie.

1. Cel: korzyść majątkowa lub osobista. Sprawca działa po to, żeby zarobić (donejty, subskrypcje, reklama, „wpłatomaty”) albo zyskać rozgłos czy pozycję. Bez tego celu zachowanie jest poza tym przepisem.
2. Sposób: publiczne rozpowszechnianie w sieci. Treść trafia za pośrednictwem sieci teleinformatycznej do nieograniczonego kręgu odbiorców. Chodzi o transmisje i nagrania w internecie, a nie o prywatną wiadomość do jednej osoby.
3. Treść: jedna z trzech kategorii. Materiał przedstawia coś z poniższej listy.

Trzy kategorie zakazanych treści

• 01
  Przestępstwo godzące w dobro osobistePokazanie popełnienia czynu zabronionego zagrożonego karą więzienia, gdy uderza on w dobro osobiste (życie, zdrowie, cześć, nietykalność, wolność).
• 02
  Przemoc wobec zwierzęciaPrzemoc wobec zwierzęcia z naruszeniem przepisów ustawy, np. ustawy o ochronie zwierząt.
• 03
  Poniżające traktowanie człowiekaPoniżające traktowanie innej osoby, nawet za jej zgodą. To najszersza i najważniejsza kategoria dla typowego patostreamu.

Kary i jak je obcięto

I tu jest pierwsza rzecz, która studzi nagłówki. Wcześniejsze projekty, w tym propozycje sięgające nawet 8 lat więzienia za działanie w celu zarobkowym, nie weszły do uchwalonej wersji. W toku prac komisja obniżyła typ podstawowy do „do lat 3”, a najwyższa kara w ustawie to 5 lat, zarezerwowane dla treści z udziałem dziecka.

Kiedy to NIE jest przestępstwo

§ 4 zawiera kontratyp, czyli listę sytuacji, w których ten sam czyn przestępstwem nie jest. To najczęściej krytykowany fragment, bo od jego interpretacji zależy rzeczywisty zasięg ustawy.

• działalność artystyczna,
• działalność edukacyjna,
• działalność informacyjna,
• działalność prasowa,
• działalność naukowa,
• działanie w celu ochrony interesu publicznego.

Dzięki temu film fabularny, reportaż, materiał dziennikarski demaskujący patologię czy praca naukowa o przemocy nie stają się przestępstwem. Stąd komentarz karnisty dr. Mikołaja Małeckiego, że pod tym przepisem „Hollywood może spać spokojnie”.

Prawdziwa zmiana czy kapiszon?

To pytanie, które zadaje sobie każdy twórca i które dzieli prawników. Zestawmy najmocniejsze argumenty obu stron, a potem powiem, co o tym myślę.

Mój wniosek

To nie jest czysty kapiszon, ale i nie rewolucja. Na papierze przepis robi trzy rzeczy, których wprost wcześniej nie było: nazywa i bierze na cel zarabianie na cudzym poniżeniu, odbiera linię obrony „przecież było na niby” (bo karze inscenizację) oraz „przecież się zgodził” (bo zgoda ofiary nie wyłącza karalności), a przy treściach z udziałem dziecka podnosi sankcję. Tymi narzędziami da się pracować.

Jego praktyczna siła zależy jednak od dwóch rzeczy, na które ustawa nie odpowiada: czy prokuratura udowodni cel korzyści majątkowej lub osobistej i czy w ogóle dosięgnie treści wrzucanych na serwery za granicą, często anonimowo. Do tego polityczny nagłówek „osiem lat” stopniał w pracach do „do trzech”. Innymi słowy: narzędzie jest ostrzejsze, niż mówią sceptycy, ale tępsze, niż sugerował pierwotny rozgłos. O tym, czy zadziała, zdecyduje nie sam tekst, lecz praktyka ścigania.

Czy streaming zza granicy omija ten przepis?

Krótko: to nie jest pewny sposób, a najczęściej nie działa wcale. Wbrew obiegowej opinii o „serwerach za granicą” sama lokalizacja platformy nic tu nie przesądza.

Jeśli nadajesz fizycznie z Polski, a tylko korzystasz z YouTube, Kicka czy Twitcha, czyn jest popełniony w Polsce. Liczy się miejsce, w którym działał sprawca, a nie to, gdzie stoi serwer (art. 6 § 2 w zw. z art. 5 k.k.). Polska ustawa karna stosuje się wtedy w całości. „Platformy za granicą” to argument o trudności ścigania (pozyskanie danych, ustalenie autora), a nie o legalnej furtce.

Jeśli nadajesz fizycznie spoza Polski, też nie jesteś bezpieczny. Polską ustawę stosuje się do obywatela polskiego, który popełnił czyn za granicą (art. 109 k.k.), pod warunkiem podwójnej karalności, czyli że taki czyn jest przestępstwem także w kraju nadawania (art. 111 k.k.). W Unii Europejskiej dochodzi do tego sprawnie działający europejski nakaz aresztowania.

Wniosek praktyczny: emigracja co najwyżej utrudnia ściganie, nie wyłącza odpowiedzialności. Budowanie modelu zarobkowego na założeniu „zrobię to z zagranicy, więc nic mi nie grozi” jest ryzykowne i często złudne.

Kogo to naprawdę dotyczy

Przepis celuje w twórcę zarabiającego na patotreści, ale jego zasięg jest szerszy. Oto najważniejsze sytuacje:

• Twórca patotreści główny adresat
  Streamer publikujący przemoc, poniżanie czy znęcanie nad zwierzęciem i czerpiący z tego korzyść. To do niego ustawa jest pisana wprost.
• Osoba tnąca i wrzucająca klipy „rozpowszechnia” to też udostępnia
  Kto wycina najmocniejsze fragmenty cudzego streamu i publikuje je dla zasięgów albo pieniędzy, sam rozpowszechnia treść w rozumieniu przepisu.
• Widz i donator zwykle poza przepisem, ale uwaga
  Samo oglądanie nie jest karalne. Sprawa robi się poważniejsza, gdy widz zleca albo finansuje konkretne zachowania (tu wchodzą inne przepisy o sprawstwie i podżeganiu).
• Dziennikarz, komentator, badacz wyłączenie z § 4
  Materiał prasowy, informacyjny, naukowy czy edukacyjny pokazujący patologię nie jest przestępstwem, o ile to naprawdę taka działalność, a nie patotreść w przebraniu.
• Przypadkowy świadek nagrywający zdarzenie brak celu = brak czynu
  Kto nagrywa i publikuje bez celu korzyści (np. żeby ostrzec albo udokumentować), zwykle nie spełnia znamion. Decydują okoliczności.
• Osoba pokazana w nagraniu pokrzywdzony, nie sprawca
  Ofiara poniżenia ma własne uprawnienia, opisane w kolejnej sekcji. Jej zgoda nie chroni tego, kto na niej zarabia.

Jesteś ofiarą nagrania? Jakie masz prawa

Jeśli ktoś poniżył Cię na streamie albo zarabia na nagraniu z Twoim udziałem, masz dwie ścieżki, które można prowadzić równolegle.

Ścieżka cywilna bywa szybsza i bardziej namacalna, bo pozwala doprowadzić do usunięcia nagrania i uzyskać zadośćuczynienie niezależnie od tego, jak potoczy się sprawa karna. Piszę o niej szerzej na stronie naruszenie dóbr osobistych. W poważnych przypadkach, gdzie ofiarą była osoba zależna, zdarzało się już kierowanie zawiadomień o znęcaniu ze skutkiem śmiertelnym, takie sprawy nagłaśniał Rzecznik Praw Obywatelskich na długo przed tą ustawą. Co decyduje o tym, czy zgłoszenie do prokuratury coś da, opisuję w następnej sekcji.

Zgłoszenie do prokuratury: gdzie się wykoleja

Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa może złożyć każdy, nie musi to być ofiara (art. 304 § 1 k.p.k.). Samo zgłoszenie jeszcze niczego nie załatwia. O tym, czy sprawa ruszy, decyduje to, co da się wykazać.

1. Nagranie znika szybciej niż sprawa ruszaTransmisje są często kasowane. Prokuratura może zażądać od platformy zabezpieczenia zapisu transmisji i danych kanału (art. 218a k.p.k.), ale tylko dopóki te dane istnieją. Przy platformie z siedzibą za granicą potrzebuje do tego współpracy jej operatora.
2. Bez celu korzyści art. 255b nie zadziałaArt. 255b wymaga działania w celu korzyści majątkowej lub osobistej (pieniądze, zasięgi, rozgłos). Jeśli tego celu nie da się wykazać, zostają dotychczasowe przepisy, np. o znęcaniu, groźbach czy zniesławieniu.
3. Publikacja sprzed 23 sierpnia 2026 r.Art. 255b obejmuje czyny popełnione od 23 sierpnia 2026 r., a czynem jest rozpowszechnianie, nie nagranie. Starsze publikacje ocenia się według dotychczasowych przepisów, ale stare nagranie wrzucone ponownie po tej dacie może już podpadać pod nowy przepis.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Proces legislacyjny, druk nr 2208, sejm.gov.pl
dr Mikołaj Małecki o uchwalonej ustawie, rp.pl
Sejm uchwalił ustawę o zakazie patostreamingu, PAP