Alimenty na rodzica i kiedy możesz odmówić

Kiedy dziecko musi płacić

Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (art. 128 KRO). Działa w obie strony: rodzice wobec dzieci i dorosłe dzieci wobec rodziców. Rodzic może jednak żądać alimentów od dorosłego dziecka tylko wtedy, gdy jest w niedostatku (art. 133 § 2 KRO).

W sprawie o alimenty obowiązek obciąża najpierw dzieci, przed wnukami (art. 129 § 1 KRO), i nie jest bezwarunkowy. Zależy od niedostatku rodzica, od możliwości dziecka i od tego, czy żądanie nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Te same okoliczności z historii rodziny liczą się przy zwolnieniu z opłaty za DPS.

Kiedy możesz odmówić

Zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 144¹ KRO). Wyjątek dotyczy tylko obowiązku rodziców wobec małoletnich dzieci, a nie obowiązku dziecka wobec rodzica.

Typowo chodzi o rodzica, który porzucił rodzinę, nie płacił alimentów na dziecko albo stosował przemoc. Przykład z Wrocławia: 71-letni ojciec po udarze pozwał o alimenty dzieci z dwóch związków, a Sąd Okręgowy utrzymał oddalenie pozwu, bo ojciec nadużywał władzy rodzicielskiej (wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 15 marca 2017 r., XIII Ca 560/16).

Gdy przychodzi pozew o alimenty

1. Sąd, który wybiera rodzicRodzic może pozwać Cię w sądzie rejonowym właściwym dla swojego miejsca zamieszkania (art. 32 i art. 17 pkt 4 KPC), więc sprawa może toczyć się daleko od Ciebie.
2. Zabezpieczenie na czas procesuSąd może nakazać płacenie alimentów na czas procesu już na podstawie uprawdopodobnienia roszczenia (art. 753 § 1 KPC), więc płacić możesz, zanim sąd w ogóle oceni Twoje argumenty.
3. Dowody sprzed latO zarzucie z art. 144¹ KRO przesądzają dowody z czasów dzieciństwa.
4. KosztyRodzic dochodzący alimentów nie płaci kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.), a przegrywający zwraca przeciwnikowi koszty procesu (art. 98 § 1 KPC).

Ciężar dowodu spoczywa na dziecku. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim utrzymał alimenty dla matki, bo syn „nie udowodnił, by wniesione powództwo było właśnie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego” (wyrok z 30 marca 2015 r., II Ca 174/15).

Alimenty na rodzica a opłata za DPS

Gdy rodzic trafia do domu pomocy społecznej, zamiast pozwu o alimenty zwykle przychodzi pismo z MOPS w sprawie opłaty za pobyt. To inna droga, bo opłatę ustala gmina umową albo decyzją, a nie sąd cywilny. Oba spory łączy jednak ta sama historia rodzinna.

Wyrok oddalający pozew rodzica o alimenty jest podstawą do zwolnienia z opłaty za DPS (art. 64 pkt 6 ustawy o pomocy społecznej), a ta sama historia może przemawiać za zwolnieniem z art. 64 pkt 7 albo z art. 64a. Która droga jest dla Ciebie pierwsza, zależy od tego, co już przyszło: pozew czy pismo z MOPS.

Kiedy zwolnienie przysługuje i na czym wnioski przegrywają, opisuję w poradniku o zwolnieniu z opłaty za DPS. Zasady opłat i kalkulator są na stronie o opłatach za DPS.

Pułapki w sprawie o alimenty na rodzica

1. Ugoda bez sprawdzenia zarzutówUgoda zawarta bez sprawdzenia zarzutu z art. 144¹ KRO ustala obowiązek, a zmiany można potem żądać tylko przy zmianie stosunków (art. 138 KRO).
2. Milczenie w sprawieBrak odpowiedzi na pozew i brak dowodów sprawiają, że sąd rozstrzyga na podstawie twierdzeń rodzica.
3. Liczenie tylko na własną pensjęSąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe i majątkowe, więc liczy się też to, ile mógłbyś zarabiać, a nie wyłącznie obecna pensja (art. 135 § 1 KRO).

Pozew o alimenty na rodzica to sprawa, w której wynik zależy od dowodów z przeszłości.

Pytania