Dobrodziejstwo inwentarza: wykaz czy spis inwentarza

Dobrodziejstwo inwentarza: co naprawdę ogranicza

Kwotę, nie majątek. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza ogranicza odpowiedzialność za długi do wartości stanu czynnego spadku, ustalonego w wykazie inwentarza albo w spisie inwentarza (art. 1031 § 2 KC). Do tej kwoty odpowiadasz jednak całym swoim majątkiem (art. 1030 KC).

Milczenie daje ten sam skutek. Brak oświadczenia w ciągu sześciu miesięcy oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC), więc wielu spadkobierców jest w tej sytuacji, nie wiedząc o tym.

Formularz jest prosty. Trudniejsze jest to, co się w nim wpisuje i co potem robi się z długami.

Wykaz inwentarza a spis inwentarza

Wartość spadku, do której odpowiadasz, ustala jeden z dwóch dokumentów. Różnią się tym, kto je sporządza i kto może ich zażądać:

O złożeniu wykazu sąd ogłasza na swojej stronie internetowej i poucza, kto może zażądać spisu (art. 638¹ KPC). Od chwili sporządzenia spisu długi spłaca się zgodnie ze spisem (art. 1031³ § 2 KC). Wierzyciel, który nie wierzy wykazowi, ma więc prostą drogę do komornika.

Kiedy ochrona zawodzi

Ograniczenie odpowiedzialności działa pod warunkami. Zawodzi zwykle w jednym z pięciu miejsc:

1. Zatajony majątek albo dopisany długOgraniczenie odpowiedzialności przepada, jeśli podstępnie pominiesz majątek albo dopiszesz nieistniejące długi (art. 1031 § 2 KC).
2. Spłata jednego wierzyciela kosztem innychKto spłaca część długów, wiedząc o pozostałych, odpowiada za te pozostałe także ponad wartość spadku: do kwoty, którą musiałby na nie przeznaczyć, gdyby spłacał wszystkie długi należycie (art. 1032 § 2 KC). Liczy się też dług, o którym dało się dowiedzieć przy należytej staranności.
3. Wyrok bez zastrzeżeniaOgraniczenie odpowiedzialności, którego nie zastrzeżono w tytule wykonawczym, nie zadziała w egzekucji (art. 319 i 837 KPC). Komornik ściągnie wtedy cały dług, także ponad wartość spadku.
4. HipotekaWierzyciel hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z obciążonej nieruchomości bez względu na ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy (art. 74 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Gdy w wykazie albo spisie nieruchomość wyceniono bez uwzględnienia hipoteki, grozi zapłata dwa razy (IV CSK 31/19).
5. WspółspadkobiercyDo działu spadku współspadkobiercy odpowiadają za długi solidarnie (art. 1034 § 1 KC). Wierzyciel sam wybiera, od którego z Was zażąda zapłaty.

Dobrodziejstwo inwentarza czy odrzucenie spadku

Każdy spadkobierca może przyjąć spadek wprost, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza albo go odrzucić (art. 1012 KC), a milczenie też jest decyzją (art. 1015 § 2 KC).

Odrzucenie odcina Cię od długów, ale przekazuje je następnym w kolejce, często Twoim dzieciom (art. 1020 KC). Która droga jest właściwa, zależy od tego, co zmarły zostawił, ile był winien, kto w rodzinie wejdzie na Twoje miejsce i czy są w niej małoletnie dzieci.

Po sześciu miesiącach wyboru już nie ma. Czasem da się jeszcze odrzucić spadek przez sąd, ale tylko wtedy, gdy spóźnienie wynikało z błędu albo groźby (art. 1019 KC). Do spadków otwartych przed 18 października 2015 r. stosuje się stary stan prawny, w którym milczenie oznaczało co do zasady przyjęcie wprost, z pełną odpowiedzialnością.

O terminie i o dzieciach w spadku piszę w poradniku odrzucenie spadku, a o pismach z banku i od windykatora w poradniku dziedziczenie długów.

Pytania