Opłata za DPS po śmierci rodzica

Co kończy się ze śmiercią, a co zostaje

Opłata za dom pomocy społecznej dotyczy pobytu (art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Po śmierci mieszkańca nie ma więc opłaty za dalsze miesiące. Zostają rozliczenia za czas, gdy mieszkaniec przebywał w domu, i to one wracają w pismach z MOPS.

To kilka różnych długów: zaległości członków rodziny z ich własnych umów albo decyzji, zaległości samego mieszkańca, zwrot wydatków na świadczenia i koszty pogrzebu pokryte przez gminę. Każdy obciąża kogoś innego i na innej podstawie. Opłaty, które gmina wniosła za zmarłego zastępczo, spadkobierca zwraca z masy spadkowej, a ta odpowiedzialność ma charakter „swego rodzaju długu spadkowego (obciążającego masę spadkową)” (wyrok NSA z 23 stycznia 2018 r., I OSK 2317/17).

Długi zmarłego a Twój spadek

Długi zmarłego, także wobec gminy, wchodzą do spadku (art. 922 KC). Ile z nich zapłacisz, zależy od tego, jak przyjmiesz spadek, a na decyzję masz sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku (art. 1015 § 1 KC).

Odrzucenie zwalnia z długów, ale spadek przechodzi wtedy na kolejne osoby, często na Twoje dzieci (art. 1020 KC). Łańcuch pokazuje narzędzie na stronie o odrzuceniu spadku. Co jest dla Ciebie bezpieczniejsze, zależy od wysokości zaległości wobec gminy, od tego, co jest w spadku, i od tego, kto w rodzinie wejdzie na Twoje miejsce.

Pismo z MOPS: od czego zależy, czy płacisz

To samo pismo może dotyczyć Twojej własnej opłaty za czas pobytu albo długu zmarłego. Wynik zależy od kilku rzeczy naraz:

1. Czy to decyzjaOd decyzji przysługuje odwołanie, ale tylko przez 14 dni (art. 129 § 2 KPA).
2. Od kogo gmina żąda zapłatyInaczej odpowiada członek rodziny za swoją opłatę, inaczej spadkobierca za długi zmarłego.
3. Za jaki okresDecyzję za cały okres od umieszczenia gmina może wydać także po śmierci mieszkańca (wyrok NSA z 22 stycznia 2025 r., I OSK 121/23).
4. PrzedawnieniePrzy długu spadkowym trzy lata liczy się od ostateczności decyzji skierowanej do spadkobiercy, nie tej, którą dostał zmarły (art. 104 ust. 5 u.p.s.).

Co decyduje o pieniądzach, gdy zaległość jest już ustalona, opisuję w poradniku o zaległościach za DPS.

Mieszkanie, darowizna i projekt zmian

Opłatę mieszkańca liczy się od dochodu, najwyżej 70% (art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Mieszkanie ani oszczędności nie zmieniają jej wysokości, a obowiązanymi do opłaty są dziś małżonek, zstępni i wstępni (art. 61 ust. 1). Osób obdarowanych przepisy wśród nich nie wymieniają. W projekcie zmian ustawy o pomocy społecznej obdarowani nieruchomością mieliby płacić w pierwszej kolejności, ale projekt nie jest prawem.

Gdy mieszkanie po rodzicu dzieli rodzeństwo, sprawa ma własne pułapki, opisane w poradniku o mieszkaniu po rodzicach, a przy darowiźnie także o odwołaniu darowizny i umowie dożywocia.

Pytania