Wczytano dane z poprzedniej wizyty (-).
Bartosz Stasik · radca prawny
art. 931-934 KC · art. 991 KC · 2026

Drzewo dziedziczenia
i kalkulator zachowku

Wpisz swoją rodzinę. Zobacz, kto dziedziczy ile z mocy ustawy (art. 931-934 KC), a jeśli był testament, kto ma prawo do zachowku (art. 991 KC). Wynik w ułamkach, procentach i złotych. Bez rejestracji, dane nie wychodzą z Twojej przeglądarki.

Kalkulator daje obraz modelowy. Konkretny spadek to kombinacja darowizn (art. 994 KC), długów spadkowych, wydziedziczenia (art. 1008 KC) i przedawnienia (art. 1007 KC). Wynik z kalkulatora warto skonfrontować z dokumentami w czasie konsultacji.

Interaktywne narzędzie

Wpisz rodzinę, zobacz wynik

Wybierz tryb (bez albo z testamentem) i wypełnij pola rodziny powyżej. Drzewo dziedziczenia, tabela udziałów i kwoty w złotych pojawią się poniżej w czasie rzeczywistym. Wynik możesz pobrać jako PDF gotowy do druku.

Małżonek Art. 931 § 1
Czy spadkodawca pozostawił żyjącego małżonka? Konkubent, były małżonek po rozwodzie albo separacja prawomocna nie wlicza się.
Dzieci spadkodawcy Zstępni
Dzieci biologiczne i przysposobione. Dla każdego dziecka możesz wpisać imię i zaznaczyć, czy żyje. Jeśli któreś nie dożyło, dodaj jego wnuki (art. 931 § 2 KC). Reprezentacja działa rekurencyjnie - jeżeli wnuk również nie żyje, dziedziczą prawnuki.
Rodzice i rodzeństwo Art. 932-933
Powołani do dziedziczenia tylko gdy spadkodawca nie pozostawił dzieci ani wnuków. Pojawia się automatycznie, gdy nie ma żyjących zstępnych.
Rodzeństwo spadkodawcy. Każde rodzeństwo dziedziczy w miejsce zmarłego rodzica (art. 932 § 4 KC). Jeśli rodzeństwo nie dożyło, dziedziczą jego dzieci - bratankowie/siostrzeńcy (art. 932 § 5 KC).
Modyfikatory zachowku Art. 991 § 1
Zaznacz, czy ktoś z uprawnionych jest małoletni (do 18 lat) lub trwale niezdolny do pracy. Wtedy zachowek wynosi 2/3 udziału ustawowego, w pozostałych przypadkach 1/2.
Wartość spadku Opcjonalnie
Wpisz orientacyjną wartość spadku po odjęciu długów spadkowych, żeby zobaczyć udziały w złotych. Możesz pominąć - wynik pokaże same ułamki i procenty.
Drzewo rodziny i udziały
100%
🌳
Wpisz członków rodziny po lewej, żeby zobaczyć drzewo dziedziczenia.
Tabela udziałów pojawi się tutaj.
Pamiętaj, kalkulator pomija
  • Doliczenie darowizn z ostatnich 10 lat (art. 994 KC) - może podnieść substrat zachowku o setki tysięcy.
  • Wydziedziczenie (art. 1008 KC) - prawomocnie wydziedziczony zstępny traci prawo do zachowku.
  • Przedawnienie roszczenia o zachowek (art. 1007 KC) - 5 lat od ogłoszenia testamentu lub otwarcia spadku.
  • Długi spadkowe - obniżają realną wartość udziału, czasem do zera.
  • Możliwość obniżenia zachowku w wyjątkowych przypadkach (art. 9971 KC, od 22.05.2023) - sąd uwzględnia sytuację osobistą i majątkową obu stron.
Skonsultuj sytuację - 605 416 025

Walczysz o zachowek? Konflikt rodzinny w sprawie spadku?
Pierwsza rozmowa zwykle wystarczy żeby ocenić, czy w ogóle warto się procesować.

Zadzwoń: 605 416 025

Podstawa prawna

Polski Kodeks cywilny reguluje dziedziczenie ustawowe w art. 931-940, a zachowek w art. 991-1011. Kalkulator opiera się na poniższych przepisach. Każdy z nich linkuję do oficjalnego źródła ISAP.

Art. 931 § 1 i § 2 KC, dziedziczenie pierwszej kolejności

Treść przepisu

§ 1. „W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku."

§ 2. „Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych."

To najczęściej spotykany scenariusz. Małżonek + dzieci dziedziczą po równo, ale małżonek nigdy mniej niż 1/4. Dla 4 dzieci i małżonka równy podział dałby 1/5 dla każdego, ale 1/5 jest mniejsza od 1/4, więc małżonek dostaje 1/4, a dzieci dzielą pozostałe 3/4 (po 3/16 każde). Jeśli któreś dziecko nie dożyło, jego udział nie przepada, dziedziczą wnuki po równo (reprezentacja).

Art. 932 KC, dziedziczenie w braku zstępnych

Gdy spadkodawca nie pozostawił dzieci ani wnuków:

Art. 933 KC, kolejność rodziny dalszej

Małżonek dziedziczący w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem albo i jednymi i drugimi otrzymuje zawsze połowę spadku. Druga połowa dzielona jest między rodziców (i w ich miejsce rodzeństwo) wg zasad z art. 932. Jeżeli brak małżonka, rodziców i rodzeństwa wraz z ich zstępnymi, cały spadek przechodzi na samego małżonka.

Zachowek, art. 991 KC

Zachowek to ochrona przed całkowitym wydziedziczeniem najbliższych członków rodziny w testamencie. Nie jest udziałem w spadku, lecz roszczeniem pieniężnym kierowanym do spadkobierców testamentowych. Płaci się go w gotówce.

Art. 991 § 1 KC

„Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni, dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach połowa wartości tego udziału (zachowek)."

Kto ma prawo do zachowku

NIE mają prawa do zachowku: rodzeństwo, dziadkowie, pasierbowie, były małżonek po rozwodzie, osoba wydziedziczona prawomocnie (art. 1008 KC), osoba uznana za niegodną dziedziczenia (art. 928 KC), osoba która odrzuciła spadek.

Wysokość: 1/2 albo 2/3 udziału ustawowego

Domyślnie zachowek wynosi 1/2 udziału, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu z ustawy. Wysokość rośnie do 2/3 w dwóch sytuacjach:

  1. uprawniony jest trwale niezdolny do pracy (orzeczenie ZUS-owskie albo analogiczne),
  2. uprawniony zstępny jest małoletni w chwili otwarcia spadku (do ukończenia 18 lat).

Trwała niezdolność do pracy musi istnieć w chwili otwarcia spadku, nie później. Małoletniość liczy się również na dzień śmierci spadkodawcy. Po tej dacie dziecko może uzyskać pełnoletność, ale to nie zmienia mnożnika.

Art. 9971 KC, obniżenie i rozłożenie zachowku na raty

Nowelizacja z 26 stycznia 2023 r., wchodząca w życie 22 maja 2023 r., wprowadziła do Kodeksu cywilnego art. 9971. Spadkobierca obowiązany do zaspokojenia zachowku może żądać:

To istotna zmiana, bo wcześniej zachowek był wymagalny od razu, w pełnej kwocie, co mogło zmusić spadkobiercę do sprzedaży nieruchomości pod presją czasu. Po noweli sąd ma narzędzie złagodzenia obciążenia.

Terminy i przedawnienie

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu, a w przypadku braku testamentu (np. darowizna doliczona do spadku) od dnia otwarcia spadku (art. 1007 KC). Po tym terminie dochodzenie roszczenia przed sądem jest bezskuteczne, jeśli druga strona podniesie zarzut przedawnienia.

Czego kalkulator celowo nie pokazuje

Kalkulator daje obraz modelowy. Realna sprawa spadkowa to kombinacja kilku elementów, których uproszczone narzędzie nie obejmie:

Najczęstsze pytania o dziedziczenie i zachowek

Ile wynosi zachowek w 2026 roku?
Zachowek wynosi 1/2 udziału, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli uprawniony jest małoletni w chwili otwarcia spadku albo trwale niezdolny do pracy, zachowek wynosi 2/3 udziału (art. 991 § 1 KC). Aby obliczyć kwotę: ustal wartość spadku, ustal udział ustawowy uprawnionego, pomnóż przez 1/2 lub 2/3.
Kto ma prawo do zachowku?
Prawo do zachowku mają wyłącznie zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki w reprezentacji), małżonek (jeżeli był powołany z ustawy) oraz rodzice spadkodawcy (jeżeli byliby powołani z ustawy, czyli przy braku zstępnych). Rodzeństwo, dziadkowie, pasierbowie i były małżonek po rozwodzie nie mają prawa do zachowku. Tracą je także osoby wydziedziczone (art. 1008 KC), uznane za niegodne dziedziczenia (art. 928 KC) oraz te, które odrzuciły spadek.
Ile mam czasu na zgłoszenie roszczenia o zachowek?
Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat (art. 1007 KC). Termin liczy się od dnia ogłoszenia testamentu (gdy testament istnieje) albo od otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Po tym terminie sąd oddali powództwo, jeśli druga strona podniesie zarzut przedawnienia. W niektórych sytuacjach termin może biec inaczej (np. dla małoletnich), warto sprawdzić indywidualnie.
Dlaczego małżonek nie może dostać mniej niż 1/4?
Tak stanowi art. 931 § 1 zdanie drugie KC: „część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku". Reguła chroni małżonka w wielodzietnych rodzinach. Przy 4 dzieciach i małżonku równy podział dałby każdemu 1/5, ale małżonek nie może dostać mniej niż 1/4, więc dzieci dzielą pozostałe 3/4 (każde po 3/16). Im więcej dzieci, tym mniejszy ich udział, ale udział małżonka pozostaje 1/4.
Co to jest reprezentacja w dziedziczeniu?
Reprezentacja (art. 931 § 2 KC) to mechanizm, w którym udział zmarłego dziecka spadkodawcy przechodzi na jego dzieci (wnuki spadkodawcy) w częściach równych. Przykład: spadkodawca miał 2 dzieci, ale jedno z nich zmarło wcześniej, pozostawiając 3 wnuków. Wówczas żyjące dziecko dziedziczy 1/2, a 3 wnuków dzieli drugą połowę po 1/6 każde. Reprezentacja działa też dalej, na prawnuki, jeśli wnuk również nie dożył.
Czy darowizna sprzed śmierci wpływa na zachowek?
Tak. Art. 994 § 1 KC nakazuje doliczać do substratu zachowku darowizny dokonane przez spadkodawcę. Dla osób trzecich liczy się 10 lat wstecz, dla osób uprawnionych do zachowku - bez ograniczenia czasowego. To często zmienia obraz drastycznie, np. przepisanie mieszkania za życia na jedno z dzieci może zwiększyć zachowek pozostałych o setki tysięcy. Kalkulator nie uwzględnia darowizn, to wymaga indywidualnej analizy.
Czy spadkodawca może mnie wydziedziczyć?
Tak, ale tylko w testamencie i tylko z przyczyn wskazanych w art. 1008 KC: rażące naruszenie obowiązków rodzinnych, popełnienie przeciwko spadkodawcy lub jego najbliższym przestępstwa umyślnego, uporczywe niewypełnianie obowiązków rodzinnych. Przyczyna musi być wskazana wprost w treści testamentu. Wydziedziczenie bez podania przyczyny albo z przyczyny nieprzewidzianej w ustawie jest bezskuteczne. Wydziedziczonemu można w sądzie kwestionować jego skuteczność.
Czy zachowek można rozłożyć na raty?
Tak, od 22 maja 2023 r. Art. 9971 KC pozwala spadkobiercy obowiązanemu do zaspokojenia zachowku żądać odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty (do 5 lat, w wyjątkach do 10 lat) albo obniżenia kwoty w wyjątkowych przypadkach. Sąd uwzględnia sytuację osobistą i majątkową obu stron. To narzędzie ochronne dla spadkobierców, którzy odziedziczyli np. mieszkanie i nie mają z czego od razu wypłacić zachowku rodzeństwu.
Czy konkubent dziedziczy z ustawy?
Nie. Polskie prawo spadkowe nie uznaje konkubinatu (związków nieformalnych) za podstawę dziedziczenia ustawowego. Konkubent może dziedziczyć wyłącznie na podstawie testamentu. Bez testamentu cały spadek przejdzie na najbliższą rodzinę zmarłego (dzieci, rodzice, rodzeństwo). Konkubentowi nie przysługuje też zachowek, bo nie jest powołany z ustawy.
Czy były małżonek po rozwodzie dziedziczy?
Nie. Po prawomocnym wyroku rozwodowym były małżonek nie dziedziczy z ustawy ani nie ma prawa do zachowku. Tak samo separacja prawomocna (art. 935¹ KC). Małżonek pozostający w separacji faktycznej (bez wyroku) wciąż jest małżonkiem w rozumieniu prawa spadkowego. Wyjątek: jeśli były małżonek został powołany w testamencie, dziedziczy na tej podstawie.
Kiedy warto zadzwonić do prawnika, a kiedy nie?
Uczciwie. Nie warto, jeśli sytuacja jest prosta (1-2 dzieci, brak konfliktu, mała wartość spadku, brak testamentu i darowizn) - poradzicie sobie samodzielnie z notariuszem albo w sądzie spadkowym. Warto, jeśli zachodzi co najmniej jedno: konflikt rodzinny, testament wykluczający kogoś z dziedziczenia, znaczne darowizny za życia spadkodawcy, dział spadku z nieruchomością, długi spadkowe nieznanej wysokości, sprawa transgraniczna (zmarły lub majątek za granicą), wątpliwości co do ważności testamentu. Pierwsza rozmowa zwykle wystarczy żeby ocenić, czy w ogóle warto angażować prawnika.
Kontakt

Sprawa spadkowa wymaga indywidualnej analizy

Kalkulator pokazuje udziały modelowe na podstawie art. 931-934 i 991 KC. Konkretną sprawę spadkową, dział spadku albo roszczenie o zachowek omówimy na konsultacji. 250 zł, bez limitu czasowego, w kancelarii (Wrocław, CH Astra) albo online (Google Meet, MS Teams).

Zadzwoń: 605 416 025

Pn-Pt 9:00-19:00 · OIRP WR-3749 · 14+ lat praktyki

Powiązane obszary

Sprawy spadkowe i rodzinne

Spadek i zachowek Wrocław

Pełna obsługa spraw spadkowych, dział spadku, prowadzenie sprawy o zachowek, dziedziczenie transgraniczne (UE 650/2012).

Jak napisać testament

Warunki ważności testamentu własnoręcznego, błędy unieważniające, wydziedziczenie a zachowek. Praktyczny przewodnik.

Alimenty Wrocław

Kalkulator alimentów oparty na praktyce sądów wrocławskich 2024-2026. Pozew, podwyższenie, obniżenie.

Opłaty za DPS 2026

Kto płaci za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej, kryteria dochodowe, jak obniżyć dopłatę. Kalkulator i poradnik.

Pozostałe kalkulatory prawne

Kalkulator alimentów, zadośćuczynienia, opłat sądowych, odsetek, opłat za DPS. Siedem narzędzi w jednym miejscu.