Odwołanie darowizny i zwrot mieszkania

Kiedy można odwołać darowiznę

Darowiznę odwołuje się tylko z powodów, które wymienia ustawa. Dwa najczęstsze to rażąca niewdzięczność obdarowanego (art. 898 § 1 KC) i pogorszenie sytuacji darczyńcy, zanim darowizna zostanie wykonana (art. 896 KC). Sama zmiana zdania nie wystarczy.

Ustawa nie definiuje rażącej niewdzięczności. Ocenia ją sąd w konkretnej sprawie, a dowody przedstawia darczyńca (art. 6 KC). Zachowania, które nie wykraczają poza ramy zwykłych konfliktów rodzinnych, z reguły nie wystarczą (wyrok Sądu Najwyższego z 9 października 2014 r., I CSK 556/13).

1. Czy darowizna jest już wykonanaOd tego zależy, które podstawy w ogóle wchodzą w grę (art. 896 i 898 KC).
2. Co i kiedy się wydarzyłoLiczy się, czy zachowanie wykracza poza zwykły konflikt, czy da się je udowodnić i od kiedy darczyńca o nim wie.
3. Po co była darowiznaPrzy darowiźnie, która czyniła zadość obowiązkowi z zasad współżycia społecznego, przepisów o odwołaniu nie stosuje się (art. 902 KC).

Od odwołania do zwrotu mieszkania

Samo odwołanie to jedno pismo. Spór o mieszkanie wygrywa się albo przegrywa dużo wcześniej, na tym, co da się udowodnić i kiedy.

1. Pismo, które przychodzi za późnoOdwołanie wymaga formy pisemnej (art. 900 KC) i działa dopiero wtedy, gdy dotrze do obdarowanego (art. 61 § 1 KC) przed upływem roku od dowiedzenia się o niewdzięczności (art. 899 § 3 KC). Pismo doręczone dzień po terminie niczego już nie zmienia.
2. Odwołanie nie oddaje mieszkaniaWłasność nie wraca sama. Potrzebna jest umowa u notariusza albo prawomocny wyrok, który zastąpi oświadczenie obdarowanego (art. 64 KC i art. 1047 § 1 KPC).
3. Mieszkanie sprzedane w trakcie sporuObdarowany może w tym czasie sprzedać albo obciążyć mieszkanie, a zabezpieczenie w księdze wieczystej sąd wyda tylko pod warunkami (art. 730¹ § 1 i art. 755 § 1 KPC).

Dostałeś oświadczenie o odwołaniu

Pismo od rodzica albo krewnego, że odwołuje darowiznę, nie zabiera Ci mieszkania. Własność zostaje przy Tobie, dopóki nie podpiszesz umowy zwrotnej albo sąd nie wyda prawomocnego wyroku, który ją zastąpi (art. 64 KC). Czy odwołanie się obroni, zależy od kilku pytań.

1. Kiedy darczyńca dowiedział się o tym, co opisujeNa odwołanie ma rok (art. 899 § 3 KC).
2. Czy potem doszło do przebaczeniaPrzebaczenie wyklucza odwołanie z powodu niewdzięczności (art. 899 § 1 KC).
3. Kto odwołujeSpadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę tylko wyjątkowo (art. 899 § 2 KC).
4. Czy to naprawdę rażąca niewdzięcznośćTo ocena sądu, a dowody przedstawia darczyńca (art. 898 § 1 i art. 6 KC).
5. Czy zachowano formęOdwołanie wymaga formy pisemnej (art. 900 KC).

Nie podpisuj umowy zwrotnej u notariusza tylko dlatego, że przyszło pismo. Nie lekceważ go jednak. Od zdarzenia, które uzasadnia odwołanie, odpowiadasz jak ktoś, kto musi liczyć się ze zwrotem (art. 898 § 2 KC). Jeśli odwołanie okaże się skuteczne, nie obronisz się tym, że pieniądze ze sprzedaży mieszkania już wydałeś (art. 409 KC).

Ile kosztuje sprawa o zwrot darowizny

Opłata od pozwu o zwrot mieszkania to 5% jego wartości, najwyżej 100 000 zł (art. 13 ust. 2 u.k.s.c.), a przegrywający zwraca przeciwnikowi koszty procesu (art. 98 § 1 KPC). Dlatego przed pozwem ocenia się szanse na podstawie dowodów, a nie emocji.

Skutki podatkowe zwrotu mieszkania wylicza księgowy albo doradca podatkowy.

Pułapki przy odwołaniu darowizny

1. Rok mija szybciej, niż się wydajeTermin liczy się od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności (art. 899 § 3 KC). Czekanie, aż sytuacja sama się poprawi, zjada ten rok.
2. Obdarowany sprzedał albo przepisał mieszkanieWtedy spór toczy się o pieniądze, o to, co obdarowany uzyskał w zamian, albo z nowym właścicielem (art. 405, 406 i 407 KC).
3. Słowo przeciw słowuRażącą niewdzięczność trzeba udowodnić (art. 6 KC), a relacja jednej strony przeciw drugiej to za mało. Dowodów, których nikt nie zabezpieczył na czas, potem trudno szukać.

Jeśli po odwołaniu darowizny mieszkanie nie wróci, a darczyńca umrze, spór często przenosi się do sprawy o zachowek, bo darowizny dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku (art. 993 § 1 KC).

Pytania