Ogłoszenie testamentu i jak sprawdzić, czy jest testament

Co oznacza ogłoszenie testamentu

Sąd albo notariusz otwiera i ogłasza testament, gdy ma dowód śmierci spadkodawcy (art. 649 § 1 KPC). O terminie nikogo się nie zawiadamia, ale osoby zainteresowane mogą przy tym być (art. 649 § 2 KPC). Zawiadomienie przychodzi po fakcie, do osób, których testament dotyczy (art. 652 KPC).

Protokół otwarcia i ogłoszenia opisuje stan zewnętrzny testamentu, jego datę, datę złożenia i osobę, która go złożyła (art. 651 KPC). Nie rozstrzyga, czy testament jest ważny ani kto dziedziczy. To ustala dopiero postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia (art. 1025 § 1 KC).

Jak sprawdzić, czy jest testament

Nie ma jednego urzędu, który zna wszystkie testamenty. Testament napisany ręcznie może leżeć w szufladzie u kogoś z rodziny. Dlatego szuka się w kilku miejscach naraz.

1. Zapytaj o wpis w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT)Rejestr prowadzi Krajowa Rada Notarialna od 5 października 2011 r. Wpis jest dobrowolny i robi go notariusz na wniosek spadkodawcy, dla testamentu notarialnego albo testamentu własnoręcznego oddanego notariuszowi na przechowanie. Rejestr nie zawiera treści testamentu. Pokazuje, że testament zarejestrowano i w której kancelarii dostaniesz jego wypis. Za życia spadkodawcy rejestr nie jest jawny. Po śmierci zapytanie składasz u dowolnego notariusza, z odpisem aktu zgonu, a koszt ustalasz z notariuszem. Brak wpisu nie znaczy, że testamentu nie ma: testamentu napisanego w domu i nieoddanego notariuszowi w rejestrze nie będzie.
2. Sprawdź Rejestr SpadkowyW Rejestrze Spadkowym są postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i akty poświadczenia dziedziczenia (art. 95ha i 95i Prawa o notariacie). Dowiesz się z niego, czy ktoś nie przeprowadził już sprawy spadkowej po zmarłym. Rejestr jest publiczny, a wyszukiwanie odbywa się bez opłat. W wyszukiwarce Rejestru Spadkowego Krajowej Rady Notarialnej podajesz PESEL zmarłego albo jego podstawowe dane, a system pokazuje, czy dokument o dziedziczeniu powstał i gdzie go szukać. Obejmuje akty poświadczenia dziedziczenia od 1 marca 2009 r. i postanowienia sądów od września 2016 r.
3. Złóż wniosek o stwierdzenie nabycia spadkuSąd spadku z urzędu bada, czy zmarły zostawił testament, i wzywa do jego złożenia osobę, u której testament prawdopodobnie jest (art. 670 § 1 KPC). Może nakazać złożenie oświadczenia o istnieniu testamentu (art. 647 KPC) i nakazać złożenie samego testamentu (art. 648 § 1 KPC). Jak napisać wniosek, opisuję w poradniku o wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.
4. Zapewnienie spadkowe i protokół dziedziczeniaW sądzie i u notariusza uczestnicy oświadczają, co wiedzą o testamentach zmarłego, pod odpowiedzialnością karną (art. 671 § 2 i 3 KPC, art. 95c Prawa o notariacie). Notariusz odmówi aktu poświadczenia dziedziczenia, jeśli wyjdzie na jaw testament, którego nie otwarto i nie ogłoszono (art. 95e § 2 pkt 2 Prawa o notariacie).
5. Osoba, która ma testament, musi go złożyćKto ma testament, składa go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożył go u notariusza (art. 646 § 1 KPC). Za bezzasadne uchylanie się odpowiada za szkodę i może dostać grzywnę (art. 646 § 2 KPC). Umyślne ukrycie testamentu to podstawa do uznania za niegodnego dziedziczenia (art. 928 § 1 pkt 3 KC).

Które terminy zaczynają biec

Te terminy biegną równolegle. Najkrótszy, sześć miesięcy na przyjęcie albo odrzucenie spadku, decyduje przy długach. Co zrobić, gdy postanowienie o nabyciu spadku już zapadło, a testament wyszedł później, opisuję w poradniku stwierdzenie nabycia spadku i co dalej.

Ile kosztuje otwarcie testamentu

Przy akcie poświadczenia dziedziczenia dochodzą wypisy i opłata za wpis do Rejestru Spadkowego, którą notariusz pobiera od stron (art. 95i § 3 i 4 Prawa o notariacie).

Pułapki przy testamencie

1. Czekanie z zachowkiem na sprawę spadkowąPięć lat na zachowek od spadkobiercy z testamentu liczy się od ogłoszenia testamentu, a nie od postanowienia o nabyciu spadku (art. 1007 § 1 KC).
2. Testament w szufladzie zamiast w sądzieSąd otwiera złożony testament w sprawie spadkowej (art. 670 § 1 KPC), a notariusz nie sporządzi aktu poświadczenia dziedziczenia, dopóki jakiś testament nie jest otwarty i ogłoszony (art. 95e § 2 pkt 2 Prawa o notariacie). Zatrzymanie testamentu blokuje więc całą rodzinę i grozi odpowiedzialnością za szkodę (art. 646 § 2 KPC).
3. Sprawa spadkowa na podstawie starszego testamentuNowszy testament odwołuje starszy w tym, czego nie da się pogodzić (art. 947 KC). Jeśli nowszy wyjdzie po postanowieniu, uczestnik pierwszej sprawy ma rok na wniosek o zmianę (art. 679 § 1 KPC). Dlatego rejestry sprawdza się przed sprawą, a nie po niej.

Jeśli dostałeś zawiadomienie i nie wiesz, który termin dotyczy Ciebie, jedna konsultacja porządkuje sprawę: co robisz, do kiedy i czy walczyć o testament, czy o zachowek.

Pytania