25 sty Rozwód od neosędziego – czy jest ważny? Praktyczny poradnik [2026]

Głośna sprawa z Giżycka (styczeń 2026) pokazała, że problem tzw. neosędziów dotyka już zwykłych obywateli w sprawach rodzinnych. Sąd uznał wyrok rozwodowy za „nieistniejący” i oddalił wniosek o podział majątku. Jeśli Twój rozwód orzekał sędzia powołany po 2017 roku – przeczytaj, jak możesz się zabezpieczyć.

W tym artykule wyjaśniam na czym polega problem, skąd się wziął i – co najważniejsze – jakie masz opcje, żeby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek przy podziale majątku czy innych sprawach rodzinnych.

Co się stało w Giżycku?

Para małżeńska uzyskała wyrok rozwodowy i – jak tysiące innych par – po jakimś czasie wystąpiła do sądu o podział majątku wspólnego. To standardowa procedura.

Problem pojawił się, gdy sąd rozpatrujący wniosek o podział majątku stwierdził, że wyrok rozwodowy jest „nieistniejący”. Dlaczego? Bo w składzie orzekającym o rozwodzie zasiadał sędzia powołany przez Krajową Radę Sądownictwa w kształcie nadanym jej po zmianach z 2017 roku.

Konsekwencja? Skoro nie ma ważnego wyroku rozwodowego, to małżeństwo formalnie nadal trwa, a więc nie można podzielić majątku wspólnego.

Kim jest „neosędzia”?

Termin „neosędzia” (używany potocznie) oznacza sędziego powołanego na stanowisko z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym po nowelizacji ustawy z grudnia 2017 roku.

Problem polega na tym, że:

• Trybunał Sprawiedliwości UE oraz Europejski Trybunał Praw Człowieka zakwestionowały sposób powołania członków KRS po 2017 r.
• Część środowiska prawniczego uważa, że sędziowie powołani przez tak ukształtowaną KRS nie spełniają standardów niezawisłości wymaganych przez prawo europejskie
• Inni prawnicy argumentują, że powołania są ważne na gruncie prawa krajowego

To spór prawny i ustrojowy, który trwa od lat. Niestety, jego skutki zaczynają dotykać zwykłych obywateli – jak w sprawie z Giżycka.

Dlaczego wyrok może być uznany za „nieistniejący”?

Podstawą prawną jest art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który gwarantuje każdemu prawo do rozpatrzenia sprawy przez „sąd ustanowiony ustawą”.

Kluczowym orzeczeniem jest wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Ástráðsson przeciwko Islandii:

Polskie sądy, które uznają wyroki za „nieistniejące”, powołują się właśnie na ten wyrok i orzecznictwo europejskie.

Jak sprawdzić, kto orzekał w Twojej sprawie?

Jeśli Twój wyrok rozwodowy zapadł po marcu 2018 roku, warto sprawdzić, czy sędzia orzekający był powołany przed czy po zmianach w KRS:

1. Sprawdź wyrok – na pierwszej stronie jest nazwisko sędziego
2. Wyszukaj sędziego – w Monitorze Polskim publikowane są powołania sędziów
3. Skonsultuj się z prawnikiem – radca prawny pomoże ocenić ryzyko

Praktyczne rozwiązanie – ugoda zabezpieczająca

Sędzia Paweł Juszczyszyn (wiceprezes Sądu Rejonowego w Olsztynie) wskazał w wywiadzie dla TOK FM praktyczny sposób na zabezpieczenie się przed problemem:

Przykładowa treść ugody:

Co zmieni ustawa praworządnościowa?

W Sejmie procedowane są projekty ustaw, które mają uregulować status sędziów powołanych z udziałem KRS po 2017 r.

Jak zapowiedział minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, projekty przewidują utrzymanie w mocy wszystkich orzeczeń wydanych przez sędziów sądów powszechnych – dla „bezpieczeństwa obrotu prawnego”.

Oznacza to, że gdyby ustawy weszły w życie, sytuacja jak ta z Giżycka nie mogłaby się powtórzyć – wszystkie wyroki rozwodowe zostałyby „uzdrowione” (konwalidowane) z mocy prawa.